HTTP (Hypertext Transfer Protocol), tarayıcınız ile web sunucusu arasındaki veri alışverişini düzenleyen temel iletişim protokolüdür. HTTPS ise aynı protokolün TLS şifrelemesiyle korunan güvenli sürümüdür; aradaki tüm veriler şifrelendiği için üçüncü kişiler tarafından okunamaz veya değiştirilemez. Sunucu her isteğe 200, 301, 404 veya 500 gibi bir HTTP durum kodu ile yanıt verir. Bu rehberde HTTP ve HTTPS nedir, nasıl çalışır, aralarındaki farklar nelerdir ve tüm HTTP durum ve hata kodları ne anlama gelir, ayrıntılı bir liste hâlinde anlatıyoruz.
HTTP Nedir?
HTTP, Tim Berners-Lee ve ekibinin CERN’de 1989’da geliştirmeye başladığı, web’in temelini oluşturan protokoldür. İstemci (genellikle web tarayıcısı) ile sunucu arasında hangi formatta istek gönderileceğini ve yanıtın nasıl döneceğini belirler.
Basit bir benzetmeyle; internet bir şehir, web siteleri bu şehirdeki binalar ise HTTP, binaya nasıl gidileceğini ve kapıda ne söyleneceğini tanımlayan ortak dildir. Ancak klasik HTTP bu konuşmayı düz metin olarak yapar. Aynı ağdaki biri, örneğin halka açık bir Wi-Fi’da, gönderilen bilgileri okuyabilir veya değiştirebilir.
HTTPS Nedir?
HTTPS (Hypertext Transfer Protocol Secure), HTTP iletişimini TLS (Transport Layer Security) protokolüyle şifreleyen güvenli sürümdür. İlk olarak 1990’ların ortasında Netscape tarafından SSL (Secure Sockets Layer) ile kullanılmaya başlandı. SSL’in eski sürümleri güvenlik açıkları nedeniyle terk edildi; bugün kullanılan şifreleme TLS’tir. Yine de “SSL sertifikası” ifadesi alışkanlık olarak yaygın biçimde kullanılmaya devam ediyor.
HTTPS üç temel koruma sağlar:
- Gizlilik: Aradaki veriler şifrelenir; şifre, kart bilgisi veya form verileri okunamaz.
- Bütünlük: Veriler yolda değiştirilemez; sayfaya araya girilerek reklam veya zararlı kod eklenemez.
- Kimlik doğrulama: Sertifika, bağlandığınız sitenin gerçekten o alan adına ait olduğunu doğrular.
HTTP ve HTTPS Arasındaki Farklar
| Özellik | HTTP | HTTPS |
|---|---|---|
| Şifreleme | Yok, veriler düz metin | TLS ile şifreli |
| Varsayılan port | 80 | 443 |
| Sertifika | Gerekmez | SSL/TLS sertifikası gerekir |
| Tarayıcı görünümü | “Güvenli değil” uyarısı | Normal bağlantı göstergesi |
| SEO | Dezavantajlı | Google’ın sıralama sinyallerinden biri |
| Modern özellikler | HTTP/2, HTTP/3 ve birçok tarayıcı özelliği kullanılamaz | Tüm modern özellikler desteklenir |
Google, 2014’te HTTPS’i bir sıralama sinyali olarak kullandığını duyurdu. Chrome da yıllardır HTTP sitelerini “Güvenli değil” olarak işaretliyor. Google’ın açıklamalarına göre Chrome, 2026 sonbaharından itibaren “Her zaman güvenli bağlantı kullan” ayarını varsayılan hâle getirerek kullanıcıyı, HTTPS sunmayan herkese açık bir siteye ilk girişte uyarmaya başladı. Kısacası bugün HTTPS bir tercih değil, temel bir gerekliliktir.
HTTP Nasıl Çalışır?
HTTP, istemci-sunucu modeline dayanır. Süreç şu şekilde işler:
- Adres girme: Tarayıcınıza bir web adresi yazarsınız. Tarayıcı, DNS üzerinden alan adının IP adresini bulur.
- Bağlantı: Tarayıcı, sunucuyla bir bağlantı kurar.
- İstek gönderme: Tarayıcı, istediği sayfayı GET, form verisi göndermek için POST gibi bir yöntemle ister. İstek; adres, yöntem ve tarayıcı bilgisi gibi başlıklar içerir.
- Yanıt alma: Sunucu isteği işler ve bir durum kodu, yanıt başlıkları ve içerikle (HTML, görsel, dosya vb.) cevap verir.
- Gösterim: Tarayıcı içeriği işler; sayfadaki görseller, CSS ve JavaScript dosyaları için ek istekler gönderir.
HTTPS Nasıl Çalışır?
HTTPS, aynı sürece bir güvenlik katmanı ekler:
- TLS el sıkışması: Tarayıcı ve sunucu, hangi şifreleme yöntemlerini kullanacaklarını belirler.
- Sertifika doğrulama: Sunucu sertifikasını gönderir; tarayıcı sertifikanın güvenilir bir sertifika otoritesi tarafından imzalandığını, süresinin dolmadığını ve alan adıyla eşleştiğini kontrol eder.
- Oturum anahtarı: İki taraf, yalnızca bu bağlantıya özel bir şifreleme anahtarı üzerinde anlaşır.
- Şifreli iletişim: Bundan sonraki tüm HTTP istekleri ve yanıtları bu anahtarla şifrelenerek iletilir.
TLS 1.3 ile el sıkışma süreci kısaldı ve HTTPS’in hız üzerindeki etkisi pratikte hissedilmeyecek düzeye indi. HTTP/2 ve HTTP/3 gibi daha hızlı protokol sürümleri de tarayıcılarda yalnızca HTTPS ile kullanılabildiği için, güvenli bağlantıya geçmek çoğu zaman siteyi hızlandırır.
HTTP Sürümleri: HTTP/1.1, HTTP/2 ve HTTP/3
- HTTP/1.1: Uzun yıllar standart olarak kullanıldı. Her bağlantıda istekler büyük ölçüde sırayla işlenir.
- HTTP/2: Tek bağlantı üzerinden birden fazla isteği aynı anda taşıyabilir (multiplexing) ve başlıkları sıkıştırır.
- HTTP/3: TCP yerine QUIC protokolü üzerinde çalışır; özellikle mobil ve kararsız bağlantılarda gecikmeyi azaltır.
Sitenizin hangi sürümü kullandığı, barındırma sağlayıcınıza ve CDN kullanıp kullanmadığınıza bağlıdır. CDN’lerin bu konudaki rolünü CDN nedir yazımızda anlattık.
Sitenizi HTTPS’e Nasıl Geçirirsiniz?
- Sertifika edinin: Barındırma panelinizden ücretsiz bir Let’s Encrypt sertifikası kurabilir veya ücretli bir sertifika alabilirsiniz. Seçenekleri ücretsiz SSL nedir yazımızda karşılaştırdık.
- Site adresini güncelleyin: WordPress gibi sistemlerde site adresini https ile başlayacak şekilde değiştirin.
- Yönlendirme kurun: Tüm HTTP adreslerini HTTPS karşılıklarına 301 ile kalıcı olarak yönlendirin. Ayrıntılar için 301 kalıcı yönlendirmesi nedir rehberimize bakabilirsiniz.
- Karışık içeriği temizleyin: HTTPS sayfada HTTP ile yüklenen görsel veya script kalmadığından emin olun.
- Search Console’u güncelleyin: HTTPS sürümünü doğrulayın ve site haritanızı yeniden gönderin.
- Sertifika süresini takip edin: Otomatik yenilemenin çalıştığını kontrol edin; süresi dolan sertifika tarayıcıda tam sayfa uyarıya neden olur.
HTTP Durum ve Hata Kodları
HTTP durum kodları, sunucunun tarayıcının isteğine verdiği yanıtın sonucunu belirten üç haneli sayılardır. İlk hane kodun hangi gruba ait olduğunu gösterir ve kodlar beş ana gruba ayrılır. Güncel tanımlar HTTP semantiğini belirleyen RFC 9110 standardına dayanır.
1xx Bilgilendirme Kodları: Geçici Yanıtlar
- 100 Continue: İsteğin başlangıcı alındı, istemci devam edebilir.
- 101 Switching Protocols: İstemcinin talep ettiği protokol değişikliği kabul edildi (ör. WebSocket).
- 102 Processing: İstek işleniyor ama henüz tamamlanmadı (WebDAV).
- 103 Early Hints: Sunucu, asıl yanıttan önce tarayıcının hazırlık yapması için bazı başlıkları erkenden gönderir.
2xx Başarılı Kodlar: İstek Başarıyla Karşılandı
- 200 OK: İstek başarılı.
- 201 Created: İstek başarılı ve yeni bir kaynak oluşturuldu.
- 202 Accepted: İstek kabul edildi ama işlenmesi henüz bitmedi.
- 203 Non-Authoritative Information: Başarılı, ancak dönen bilgi bir ara sunucu tarafından değiştirilmiş olabilir.
- 204 No Content: Başarılı, ancak gönderilecek içerik yok.
- 205 Reset Content: Başarılı; istemci formu veya görünümü sıfırlamalı.
- 206 Partial Content: Kaynağın yalnızca istenen bölümü gönderildi (ör. video akışı, kesintili indirme).
- 207 Multi-Status: Yanıt birden fazla işlemin durumunu içeriyor (WebDAV).
- 208 Already Reported: Öğeler aynı yanıtta daha önce bildirildi (WebDAV).
- 226 IM Used: Sunucu, kaynağa uygulanan dönüşümlerin sonucunu gönderdi.
3xx Yönlendirme Kodları: Ek İşlem Gerekir
- 300 Multiple Choices: Kaynağın birden fazla seçeneği var.
- 301 Moved Permanently: Kaynak kalıcı olarak yeni bir adrese taşındı. SEO açısından adres değişikliklerinde kullanılması gereken koddur.
- 302 Found: Kaynak geçici olarak başka bir adreste.
- 303 See Other: Yanıt başka bir adreste, GET ile alınmalı (genellikle form gönderiminden sonra).
- 304 Not Modified: Kaynak değişmedi, tarayıcı önbellekteki kopyayı kullanabilir.
- 305 Use Proxy: Güvenlik nedeniyle kullanımdan kaldırıldı.
- 306 (Unused): Artık kullanılmayan, ayrılmış kod.
- 307 Temporary Redirect: Geçici yönlendirme; istek yöntemi değiştirilmemeli.
- 308 Permanent Redirect: Kalıcı yönlendirme; istek yöntemi değiştirilmemeli.
4xx İstemci Hataları
- 400 Bad Request: İstek hatalı veya sunucu tarafından anlaşılamadı.
- 401 Unauthorized: Kimlik doğrulama gerekiyor.
- 402 Payment Required: Gelecekte kullanılmak üzere ayrılmış; bazı servisler ödeme gerektiğini belirtmek için kullanır.
- 403 Forbidden: Sunucu isteği anladı ama erişime izin vermiyor.
- 404 Not Found: İstenen kaynak bulunamadı.
- 405 Method Not Allowed: Kullanılan yöntem bu kaynak için desteklenmiyor.
- 406 Not Acceptable: Kaynak, istemcinin kabul ettiği formatta sunulamıyor.
- 407 Proxy Authentication Required: Proxy üzerinde kimlik doğrulama gerekli.
- 408 Request Timeout: Sunucu isteği beklerken zaman aşımına uğradı.
- 409 Conflict: İstek, kaynağın mevcut durumuyla çakışıyor.
- 410 Gone: Kaynak kalıcı olarak kaldırıldı ve geri gelmeyecek.
- 411 Length Required: İstekte içerik uzunluğu (Content-Length) belirtilmeli.
- 412 Precondition Failed: İstekteki ön koşullardan biri sağlanmadı.
- 413 Content Too Large: İstek gövdesi sunucunun kabul ettiği sınırdan büyük (eski adı Payload Too Large).
- 414 URI Too Long: İstenen adres çok uzun.
- 415 Unsupported Media Type: Gönderilen içerik türü desteklenmiyor.
- 416 Range Not Satisfiable: İstenen veri aralığı karşılanamıyor.
- 417 Expectation Failed: Sunucu, Expect başlığındaki beklentiyi karşılayamıyor.
- 418 I’m a teapot: 1998’de bir 1 Nisan şakası olarak tanımlanan, ciddi kullanımı olmayan kod.
- 421 Misdirected Request: İstek, yanıt veremeyecek bir sunucuya yönlendirildi.
- 422 Unprocessable Content: İstek biçim olarak doğru ama içeriği işlenemiyor (ör. doğrulama hataları).
- 423 Locked: Kaynak kilitli (WebDAV).
- 424 Failed Dependency: İstek, başarısız olan başka bir işleme bağlı olduğu için tamamlanamadı.
- 425 Too Early: Sunucu, tekrar oynatılma riski nedeniyle isteği işlemek istemiyor.
- 426 Upgrade Required: İstemci farklı bir protokole geçmeli.
- 428 Precondition Required: Sunucu, isteğin koşullu olmasını şart koşuyor.
- 429 Too Many Requests: Belirli sürede çok fazla istek gönderildi; hız sınırı uygulanıyor.
- 431 Request Header Fields Too Large: İstek başlıkları çok büyük.
- 451 Unavailable For Legal Reasons: Kaynağa yasal nedenlerle erişim engellendi.
5xx Sunucu Hataları
- 500 Internal Server Error: Sunucuda beklenmeyen bir hata oluştu.
- 501 Not Implemented: Sunucu istenen işlevi desteklemiyor.
- 502 Bad Gateway: Ağ geçidi veya proxy, arkadaki sunucudan geçersiz yanıt aldı.
- 503 Service Unavailable: Sunucu geçici olarak hizmet veremiyor (bakım veya aşırı yük).
- 504 Gateway Timeout: Ağ geçidi, arkadaki sunucudan zamanında yanıt alamadı.
- 505 HTTP Version Not Supported: İstekteki HTTP sürümü desteklenmiyor.
- 506 Variant Also Negotiates: Sunucunun içerik eşleştirme yapılandırmasında hata var.
- 507 Insufficient Storage: Sunucuda isteği tamamlayacak yeterli depolama alanı yok.
- 508 Loop Detected: İşlem sırasında sonsuz döngü tespit edildi.
- 510 Not Extended: İsteğin karşılanması için ek uzantılar gerekiyor.
- 511 Network Authentication Required: Ağa erişmek için kimlik doğrulama gerekli (ör. otel veya kafe Wi-Fi giriş sayfaları).
SEO Açısından En Önemli Durum Kodları
- 200: Dizine eklenmesini istediğiniz tüm sayfalar 200 döndürmelidir.
- 301 ve 308: Kalıcı taşımalarda kullanın; yönlendirme zincirlerinden kaçının.
- 302 ve 307: Yalnızca gerçekten geçici durumlarda tercih edin.
- 404 ve 410: Silinen sayfalar için doğaldır; ancak önemli sayfalar 404 veriyorsa iç linkleri ve yönlendirmeleri düzeltin.
- “Soft 404”: İçeriği olmayan bir sayfanın 200 döndürmesi, Google’ın kaynaklarını boşa harcar.
- 5xx: Sürekli sunucu hataları, Google’ın sitenizi taramasını yavaşlatır. Bakım sırasında 503 kullanmak doğru yaklaşımdır.
Hangi sayfalarınızın hata verdiğini Google Search Console’daki sayfa dizine ekleme raporundan takip edebilirsiniz. Gezgin Ajans olarak kurumsal SEO danışmanlığı kapsamında yaptığımız teknik denetimlerde yönlendirme zincirlerini, hatalı durum kodlarını ve HTTPS geçiş sorunlarını tespit edip düzeltme planı hazırlıyoruz. WordPress sitelerinde ise WordPress destek hizmetimiz ile sertifika, yönlendirme ve sunucu hatalarında doğrudan müdahale ediyoruz.
İlgili Rehberler
Sıkça Sorulan Sorular
HTTP ile HTTPS arasındaki temel fark nedir?
HTTP verileri şifrelemeden düz metin olarak iletir. HTTPS ise TLS ile şifreleyerek verilerin okunmasını ve değiştirilmesini engeller ve sitenin kimliğini sertifikayla doğrular.
HTTPS SEO’yu etkiler mi?
Evet. Google HTTPS’i bir sıralama sinyali olarak kullanıyor. Ayrıca tarayıcıların HTTP sitelerde gösterdiği güvenlik uyarıları ziyaretçilerin siteden çıkmasına neden olabilir.
404 ile 410 arasındaki fark nedir?
404, kaynağın bulunamadığını belirtir ve ileride geri gelebileceği ihtimalini açık bırakır. 410 ise kaynağın kalıcı olarak kaldırıldığını açıkça bildirir.
500 ve 503 hatası neden olur?
500 hatası genellikle hatalı kod, eklenti çakışması veya sunucu yapılandırma sorunundan kaynaklanır. 503 ise sunucunun bakımda veya aşırı yük altında olduğunu ve geçici olarak hizmet veremediğini gösterir.
SSL sertifikası ücretli mi?
Zorunlu değil. Let’s Encrypt gibi kuruluşlar ücretsiz sertifika sağlar ve çoğu barındırma firması bunu panelden tek tıkla kurmanıza izin verir. Ücretli sertifikalar ek doğrulama türleri ve destek sunar.


