İnternette Unutulma Hakkı Nedir? Nasıl Kullanılır?

İnternette unutulma hakkı, bir kişinin kendisiyle ilgili eski, yanlış, alakasız veya artık güncelliğini yitirmiş bilgilerin internetten silinmesini ya da adıyla yapılan aramalarda arama motoru sonuçlarından kaldırılmasını talep edebilmesidir. Kavram, Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın 2014’teki Google Spain kararıyla somut bir hak hâline geldi; Türkiye’de ise yargı kararları ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) çerçevesinde uygulanıyor. Bu rehberde unutulma hakkının ne olduğunu, yasal dayanağını, Google’a nasıl başvurulacağını, başvurunun hangi kriterlerle değerlendirildiğini ve reddedilirse hangi yolların bulunduğunu adım adım anlatıyoruz.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Unutulma Hakkı Nedir?

İnternet bir bilgiyi neredeyse kalıcı hâle getirir. Yıllar önce yaşanmış bir olay, yanlış yazılmış bir haber veya artık sizi temsil etmeyen bir kişisel bilgi, adınız arandığında ilk sıralarda çıkmaya devam edebilir. Unutulma hakkı, bu tür bilgilerin kişinin sosyal, mesleki ve özel hayatına süresiz zarar vermesini önlemeyi amaçlar.

Unutulma hakkı iki farklı şekilde kullanılabilir:

  • Arama sonuçlarından kaldırma (listeden çıkarma): İçerik yayınlandığı sitede kalır, ancak adınızla yapılan aramalarda arama motoru o sayfayı göstermez.
  • İçeriğin kaynağından silinmesi: Haberi veya içeriği yayımlayan site, içeriği tamamen kaldırır ya da kişiyi tanınmaz hâle getirir (anonimleştirir).

Bu ayrım önemlidir: Google’a yapılan başvuru içeriği internetten silmez, yalnızca Google arama sonuçlarındaki görünürlüğünü etkiler. Arama motorlarının bilgiyi nasıl topladığını ve sıraladığını arama motoru nedir yazımızda anlattık.

Google'da unutulma hakkı nedir

Unutulma Hakkının Tarihçesi: Google Spain Kararı

Unutulma hakkı kavramı, İspanyol vatandaşı Mario Costeja González’in başvurusuyla başlayan bir davayla dünya gündemine girdi. González, 1998 yılında borçları nedeniyle mülkünün açık artırmaya çıkarıldığına dair bir gazete ilanının, yıllar sonra adı Google’da arandığında hâlâ görünmesinden rahatsızdı. Borcun çoktan kapandığını ve bilginin artık alakasız olduğunu belirterek İspanya Veri Koruma Ajansı’na başvurdu. Dava Avrupa Birliği Adalet Divanı’na taşındı.

Adalet Divanı, 13 Mayıs 2014’te verdiği kararda şunları tespit etti:

  • Arama motorları, işledikleri kişisel veriler açısından “veri sorumlusu” sayılır.
  • Kişiler, yanlış, yetersiz, alakasız veya aşırı hâle gelmiş bilgilerin adlarıyla yapılan aramalarda listelenmemesini arama motorundan talep edebilir.
  • Bu talep değerlendirilirken kişinin özel hayatı ile kamuoyunun bilgi edinme hakkı arasında denge kurulmalıdır; kişinin kamusal rolü bu dengede belirleyicidir.

Karardan kısa süre sonra Google, Avrupa’daki kullanıcılar için bir kaldırma talep formu yayınladı.

Unutulma Hakkının Yasal Dayanağı

Avrupa Birliği: GDPR Madde 17

2018’de yürürlüğe giren Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), 17. maddesinde “silme hakkı (unutulma hakkı)” başlığıyla bu hakkı açıkça düzenledi. Buna göre kişiler, verilerin toplanma amacı için artık gerekli olmaması, rızanın geri çekilmesi veya verilerin hukuka aykırı işlenmesi gibi durumlarda kişisel verilerinin silinmesini isteyebilir. İfade özgürlüğü, kamu yararı, bilimsel veya tarihî araştırma gibi durumlarda ise bu hak sınırlanabilir.

Adalet Divanı 2019’daki Google – CNIL kararında, AB hukukunun arama motorlarını kaldırma işlemini dünya genelindeki tüm sürümlerde uygulamaya zorlamadığını, kaldırmanın esas olarak AB üye devletlerine yönelik sürümlerde yapılması gerektiğini belirtti.

Türkiye: Yargı Kararları

Türkiye’de unutulma hakkı ilk olarak yargı kararlarıyla tanındı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2015 yılında verdiği bir kararda unutulma hakkını kişilik hakları kapsamında değerlendirdi. Anayasa Mahkemesi de 2016 yılında bireysel başvuru üzerine verdiği bir kararda, eski bir habere internet arşivinde erişimin sürmesinin kişinin şeref ve itibarını koruma hakkı açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirterek unutulma hakkını Anayasa’nın özel hayatı ve kişiliği koruyan hükümleriyle ilişkilendirdi.

Türkiye: KVKK

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu “unutulma hakkı” ifadesini doğrudan kullanmaz. Ancak kanunun 7. maddesi, işlenme şartları ortadan kalkan kişisel verilerin silinmesini, yok edilmesini veya anonim hâle getirilmesini; 11. maddesi de kişinin bunu veri sorumlusundan talep etme hakkını düzenler. Kişisel Verileri Koruma Kurulu 2020 yılında yayımladığı bir kararda, kişilerin adlarıyla yapılan aramalarda çıkan sonuçların kaldırılması için önce arama motoruna başvurabileceklerini, talepleri reddedilirse Kurul’a şikâyette bulunabileceklerini belirtti.

Türkiye: 5651 Sayılı Kanun’daki Değişiklikler

2020 yılında 5651 sayılı İnternet Kanunu’nun 9. maddesine eklenen bir hükümle kişiler, sulh ceza hâkiminden adlarının belirli internet adresleriyle arama motorlarında ilişkilendirilmemesine karar verilmesini isteyebiliyordu. Ancak Anayasa Mahkemesi 2023 yılında verdiği kararla 9. maddeyi iptal etti ve iptal 2024 yılında yürürlüğe girdi. Bu nedenle bugün bu yola dayanarak sulh ceza hâkiminden karar istemek mümkün değildir. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için 5651 sayılı Kanun’un 9/A maddesi, kişilik hakkı ihlalleri için ise Türk Medeni Kanunu’ndaki koruma davaları gündemdedir. Mevzuat ve uygulama değişebildiği için güncel durumu bir hukukçuyla teyit etmeniz önemlidir.

Unutulma Hakkı Hangi Bilgiler İçin Kullanılabilir?

Her bilgi bu hak kapsamında kaldırılmaz. Genel olarak şu tür içerikler için başvuru yapılabilir:

  • Yıllar önce yaşanmış ve kamu yararı taşımayan olaylar,
  • Kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararıyla sonuçlanmış ceza soruşturmalarına ilişkin haberler,
  • Yanlış, eksik veya yanıltıcı bilgi içeren içerikler,
  • Kişinin artık özel bir birey olduğu hâlde eski kamusal rolüyle ilişkilendirilen bilgiler,
  • Kimlik numarası, adres, telefon gibi kişisel bilgilerin rıza dışı yayımlanması,
  • Rıza dışı paylaşılan özel görüntüler.

Buna karşılık; kamu görevlilerinin görevleriyle ilgili faaliyetleri, güncel ve kamu yararı taşıyan haberler, ağır suçlara ilişkin bilgiler veya mesleki faaliyetle doğrudan ilgili güncel bilgiler genellikle kaldırılmaz.

Google’da Unutulma Hakkı Nasıl Kullanılır?

Google, kaldırma taleplerini içeriğin türüne göre farklı formlar ve araçlarla alır. Başvurunuzun türünü doğru seçmek sürecin ilk adımıdır.

1. Hangi Yolu Kullanacağınızı Belirleyin

Durum Kullanılacak yol
Veri koruma hukukuna dayanarak adınızla yapılan aramalardan sonuç kaldırma Google’ın gizlilik (veri koruma) kapsamındaki kaldırma talep formu
Telefon, adres, kimlik numarası gibi kişisel bilgilerin yayımlanması Google’ın kişisel bilgilerin kaldırılması politikası kapsamındaki talep ve araçlar
Hakaret, telif hakkı veya hukuka aykırı içerik Google’ın yasal içerik bildirme sayfası
YouTube, Blogger gibi Google ürünlerindeki içerik Yasal içerik bildirme sayfasında ilgili ürünü seçerek başvuru
İçerik kaynağından silinmiş ama Google’da hâlâ görünüyor Google’ın eski içerik kaldırma aracı

2. Başvuru Formunu Doldurun

Veri koruma kapsamındaki talepler için Google’ın kişisel bilgilerin kaldırılması talep formunu kullanabilirsiniz. Diğer Google ürünlerindeki içerikler için Google yasal içerik bildirme sayfasından ilgili ürünü seçerek ilerleyebilirsiniz. Formda genellikle şu bilgiler istenir:

  1. Ülkeniz ve başvuruyu kimin adına yaptığınız (kendiniz veya temsil ettiğiniz kişi),
  2. Adınız ve iletişim bilgileriniz,
  3. Kaldırılmasını istediğiniz sayfaların tam adresleri (URL),
  4. Bu sonuçların çıktığı arama sorgusu (genellikle adınız),
  5. Her bir URL için içeriğin neden kaldırılması gerektiğine dair açıklama,
  6. Gerekirse kimliğinizi doğrulayan belge.

3. Gerekçenizi Güçlü Yazın

Başvurunun en önemli bölümü gerekçedir. Her URL için ayrı ayrı şunları açıklayın:

  • İçeriğin sizinle nasıl ilişkili olduğu,
  • Bilginin neden artık güncel, doğru veya alakalı olmadığı (örneğin “dava beraatle sonuçlandı”, “olayın üzerinden 12 yıl geçti”),
  • İçeriğin size verdiği somut zarar (iş başvurularının olumsuz etkilenmesi gibi),
  • Kamusal bir rolünüzün bulunmadığı.

Mahkeme kararı, beraat kararı veya düzeltme yazısı gibi belgeleri eklemek başvurunuzu güçlendirir.

4. Değerlendirme Sürecini Takip Edin

Google talepleri tek tek inceler. Değerlendirme süresi talebin karmaşıklığına göre değişir; Google ek bilgi isteyebilir. Sonuç e-posta ile bildirilir. Kabul edilen taleplerde ilgili URL, adınızla yapılan aramalarda gösterilmez; ancak içerik farklı aramalarda veya doğrudan sitede görünmeye devam edebilir.

Google Talepleri Nasıl Değerlendirir?

Google, her talepte kişinin gizlilik hakkı ile kamuoyunun bilgiye erişim hakkını tartar. Değerlendirmede öne çıkan kriterler şunlardır:

  • Kişinin kamusal rolü: Siyasetçi, üst düzey yönetici veya tanınmış kişiler için eşik daha yüksektir.
  • Bilginin niteliği: Sağlık, cinsel yaşam gibi hassas bilgiler veya çocuklara ilişkin bilgiler kaldırılmaya daha yatkındır.
  • Bilginin güncelliği: Zaman geçtikçe birçok bilginin kamu yararı azalır.
  • Doğruluk: Yanlış veya yanıltıcı bilgiler daha kolay kaldırılır.
  • Kaynak ve bağlam: Gazetecilik faaliyeti, resmî kaynaklar ve kamu yararı taşıyan yayınlar daha dikkatli değerlendirilir.

Başvurunuz Reddedilirse Ne Yapabilirsiniz?

  1. Ek bilgiyle yeniden başvurun: Reddin gerekçesini okuyun; eksik bilgi veya belge varsa tamamlayarak tekrar başvurun.
  2. Veri koruma otoritesine şikâyette bulunun: Türkiye’de Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na, AB’de ise ilgili ülkenin veri koruma otoritesine başvurulabilir.
  3. Yargı yoluna gidin: Kişilik haklarının ihlali iddiasıyla mahkemeye başvurmak mümkündür. Bu aşamada mutlaka bir avukattan destek alın.
  4. İçeriğin kaynağına başvurun: Haber sitesi veya içerik sahibiyle iletişime geçip içeriğin güncellenmesini, anonimleştirilmesini veya kaldırılmasını isteyin.

Sık Yapılan Hatalar

  • Yanlış URL göndermek: Arama sonuç sayfasının adresini değil, kaldırılmasını istediğiniz içeriğin tam adresini girin. URL yapısını tanımak için URL nedir yazımıza bakabilirsiniz.
  • Tek gerekçeyle çok sayıda URL göndermek: Her sayfanın içeriği farklı olabilir; her biri için ayrı açıklama yazın.
  • Belge eklememek: Beraat, düzeltme veya mahkeme kararı gibi belgeler başvurunun kabul şansını artırır.
  • Yanlış formu kullanmak: Hakaret, telif veya kişisel bilgi ifşası için farklı başvuru yolları vardır.
  • Kaynağı unutmak: Google’dan kaldırılan içerik, kaynağında durduğu sürece başka arama motorlarında ve sosyal medyada görünmeye devam eder.

Alternatif Çözümler ve İpuçları

İçeriği Kaynağından Kaldırtmak

En kalıcı çözüm, içeriğin yayımlandığı sitede kaldırılmasıdır. İçerik kaynağından silindiğinde Google’daki kopyası da zamanla kaybolur. Sayfa silindiği hâlde arama sonuçlarında hâlâ görünüyorsa Google’ın eski içerik kaldırma aracıyla güncelleme isteyebilirsiniz. Google’ın sayfaları dizine nasıl ekleyip çıkardığını Google dizine ekleme sorunları yazımızda anlattık.

Diğer Arama Motorları

Google’dan kaldırma, Bing veya Yandex gibi diğer arama motorlarını etkilemez. Bu arama motorlarının da kendi kaldırma talep formları vardır; her biri için ayrı başvuru yapmanız gerekir.

Sosyal Medya Gizlilik Ayarları

Sosyal medya hesaplarınızdaki eski paylaşımları, etiketlendiğiniz fotoğrafları ve profil görünürlüğünü düzenli olarak gözden geçirin. Herkese açık profiller arama sonuçlarında kolayca listelenebilir. Kullanmadığınız eski hesapları kapatmak, profil açıklamalarınızdan telefon ve adres gibi bilgileri çıkarmak ve arkadaşlarınızın sizi etiketlemesini onaya bağlamak, ileride kaldırma talebi yapma ihtiyacını azaltır. Düzenli aralıklarla adınızı Google’da aratarak hangi bilgilerin göründüğünü kontrol etmek de iyi bir alışkanlıktır.

Olumlu İçerikle Dijital İtibar Yönetimi

Kaldırılamayan içerikler için en yaygın yöntem, adınızla ilgili doğru ve güncel içeriklerin (kişisel web sitesi, profesyonel profiller, röportajlar, makaleler) arama sonuçlarında daha görünür olmasını sağlamaktır. İşletmeler için olumsuz yorum ve içeriklerle başa çıkma yöntemlerini olumsuz kullanıcı yorumlarını avantaja çevirme yazımızda, markanızın arama sonuçlarındaki görünümünü ise Google Bilgi Paneli nedir yazımızda ele aldık.

Gezgin Ajans olarak kurumsal SEO danışmanlığı hizmetimizde markanızın adıyla yapılan aramalarda doğru ve güncel içeriklerin öne çıkması için içerik ve teknik SEO çalışması yapıyoruz. Hukuki kaldırma süreçleri ise bir avukat tarafından yürütülmelidir.

Unutulma Hakkının Geleceği

Yapay zekâ destekli arama özellikleri ve sohbet botları, kişisel bilgilerin farklı biçimlerde özetlenip sunulmasına yol açıyor. Bu durum, kaldırma taleplerinin yalnızca klasik arama sonuçlarını değil, yapay zekâ tarafından üretilen yanıtları da kapsayıp kapsamayacağı tartışmasını gündeme getiriyor. Veri koruma otoriteleri ve mahkemelerin bu alandaki kararları, önümüzdeki yıllarda unutulma hakkının kapsamını belirleyecek.

Sıkça Sorulan Sorular

Unutulma hakkı Türkiye’de geçerli mi?

Evet. Unutulma hakkı Türkiye’de Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla tanınmıştır; KVKK’nın silme ve yok etme hükümleri de bu hakkın dayanakları arasında gösterilir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, arama motorlarına başvuru ve ret durumunda Kurul’a şikâyet yolunu kabul etmiştir.

Google’a unutulma hakkı başvurusu ücretli mi?

Hayır. Google’ın kaldırma talep formları ücretsizdir. Bir avukattan destek alırsanız hukuki hizmet ücreti ayrıca söz konusu olabilir.

Google başvurumu kabul ederse içerik internetten silinir mi?

Hayır. Google yalnızca ilgili sayfayı adınızla yapılan aramalarda göstermez. İçerik yayımlandığı sitede kalır; tamamen silinmesi için içerik sahibine veya yargı yoluna başvurmanız gerekir.

Başvurunun sonuçlanması ne kadar sürer?

Süre talebin karmaşıklığına ve eksik bilgi olup olmadığına göre değişir. Google gerekirse ek bilgi ister ve sonucu e-posta ile bildirir.

Şirketler unutulma hakkını kullanabilir mi?

Unutulma hakkı esas olarak gerçek kişilerin kişisel verilerini korur. Şirketler hakkındaki içerikler için genellikle hakaret, ticari itibar veya hukuka aykırılık gibi farklı hukuki yollar kullanılır.

Etiketler:
Google

İlgili Yazılar