Çerez (cookie), ziyaret ettiğiniz bir web sitesinin tarayıcınıza kaydettiği ve oturum bilgisi, dil tercihi veya sepet içeriği gibi verileri saklayan küçük bir metin dosyasıdır. Siteyi tekrar ziyaret ettiğinizde tarayıcı bu bilgiyi siteye geri gönderir; böylece site sizi hatırlar. Bu rehberde çerezin ne olduğunu, hangi türlerinin bulunduğunu, gizlilik açısından neye dikkat etmeniz gerektiğini ve Chrome, Safari, Firefox, Edge ile iPhone ve Android telefonlarda çerezlerin nasıl temizlendiğini adım adım anlatıyoruz.
Çerez Nedir ve Nasıl Çalışır?
Bir web sitesini açtığınızda sunucu, tarayıcınıza küçük bir veri parçası gönderir ve tarayıcı bunu saklar. Aynı siteye sonraki her istekte tarayıcı bu çerezi otomatik olarak geri yollar. Çerezin içinde genellikle bir kimlik numarası, tercih bilgisi ve son kullanma tarihi bulunur.
Çerezler sayesinde:
- Bir siteye giriş yaptıktan sonra her sayfada şifrenizi tekrar yazmazsınız.
- Bir e-ticaret sitesi sepetinize eklediğiniz ürünleri hatırlar.
- Dil, para birimi veya tema tercihiniz korunur.
- Site sahipleri, ziyaretçilerin hangi sayfaları gezdiğini analiz edebilir.
- Reklam platformları, ilgi alanlarınıza göre reklam gösterebilir.
Çerezleri saklayan ve yöneten yazılım tarayıcınızdır. Tarayıcıların genel işleyişini web tarayıcı (browser) nedir yazımızda anlattık.
Çerez Türleri
| Çerez türü | Ne işe yarar? | Örnek |
|---|---|---|
| Oturum çerezleri | Tarayıcı kapanana kadar geçerlidir | Ödeme sayfasına geçerken sepetin korunması |
| Kalıcı çerezler | Belirlenen süre boyunca cihazda kalır | “Beni hatırla” ile açık kalan oturum |
| Birinci taraf çerezler | Ziyaret ettiğiniz sitenin kendisi tarafından oluşturulur | Dil ve tema tercihi |
| Üçüncü taraf çerezler | Sitede yer alan başka bir hizmet tarafından oluşturulur | Reklam ve takip araçları |
| Zorunlu çerezler | Sitenin temel işlevleri için gereklidir | Güvenlik ve giriş işlemleri |
| Analitik ve pazarlama çerezleri | Ziyaret istatistikleri ve reklam kişiselleştirme | Google Analytics, reklam pikselleri |
Google, Chrome’da üçüncü taraf çerezleri tamamen kaldırma planından vazgeçti; bu çerezler Chrome’da hâlâ kullanılabiliyor ve kullanıcılar ayarlardan engelleyebiliyor. Safari ve Firefox ise üçüncü taraf çerezleri varsayılan olarak büyük ölçüde kısıtlıyor.
Çerezler Güvenli mi? Gizlilik ve KVKK
Çerezler program değildir; kendi başlarına virüs taşımaz veya cihazınıza zarar vermez. Ancak bazı riskler ve gizlilik konuları vardır:
- Takip: Üçüncü taraf çerezler, farklı sitelerdeki gezinme davranışınızın ilişkilendirilmesine imkân tanıyabilir.
- Oturum güvenliği: Giriş çerezleri ele geçirilirse hesabınıza erişilebilir. Bu nedenle ortak kullanılan bilgisayarlarda oturumu kapatmak ve çerezleri silmek önemlidir.
- Yasal izin: Türkiye’de kişisel verilerin işlenmesi KVKK kapsamındadır. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun çerez uygulamalarına ilişkin rehberine göre zorunlu olmayan çerezler (analitik, pazarlama vb.) için genel olarak kullanıcının açık rızası aranır. Avrupa’daki kullanıcılar için GDPR da benzer kurallar getirir.
Çerez onaylarının pazarlamaya etkisini GDPR, SEO ve dijital pazarlama stratejilerini nasıl etkiliyor yazımızda, kişisel verileriniz üzerindeki haklarınızı ise internette unutulma hakkı nedir yazımızda ele aldık.
Çerezleri Neden Temizlemelisiniz?
- Bir site hatalı görünüyor veya giriş yapılamıyorsa bozulmuş çerezler sorunun nedeni olabilir.
- Ortak kullanılan bir cihazda oturumlarınızın açık kalmasını önlemek istiyorsanız.
- Reklam takibini azaltmak ve gizliliğinizi artırmak istiyorsanız.
- Tarayıcıda biriken verileri temizleyerek depolama alanı açmak istiyorsanız.
Dikkat: Çerezleri sildiğinizde çoğu sitedeki oturumunuz kapanır ve sepet ya da tercih bilgileriniz sıfırlanabilir. Bu nedenle kayıtlı şifrelerinizi bildiğinizden emin olun.
Bilgisayarda Çerezler Nasıl Temizlenir?
Windows’ta Chrome, Edge ve Firefox’ta en hızlı yol Ctrl + Shift + Delete kısayoludur. Mac’te Chrome ve Firefox için Command + Shift + Delete kısayolu kullanılır. Açılan pencerede zaman aralığını ve silinecek veri türlerini seçip onaylamanız yeterlidir.
Google Chrome (Windows ve Mac)
- Chrome’u açın ve sağ üstteki üç nokta menüsüne tıklayın.
- Tarama verilerini sil (Delete browsing data) seçeneğini açın. Eski sürümlerde bu seçenek “Tarama verilerini temizle” adıyla görünür.
- Zaman aralığını seçin. Tüm çerezleri silmek için “Tüm zamanlar”ı tercih edin.
- Çerezler ve diğer site verileri kutusunu işaretleyin. İsterseniz önbelleğe alınmış resim ve dosyaları da seçin.
- Verileri sil butonuna tıklayın.
Yalnızca belirli bir sitenin çerezlerini silmek için adres çubuğundaki site ayarları simgesine tıklayıp site verilerini yönetebilirsiniz.
Microsoft Edge
- Sağ üstteki üç nokta menüsünden Ayarlar‘ı açın.
- Gizlilik, arama ve hizmetler bölümüne gidin.
- Tarama verilerini sil (bazı sürümlerde temizle) alanında silinecek verileri seçme butonuna tıklayın.
- Zaman aralığını seçip Tanımlama bilgileri ve diğer site verileri kutusunu işaretleyin ve temizleyin.
Mozilla Firefox
- Menüden Ayarlar‘ı açın ve Gizlilik ve Güvenlik bölümüne gidin.
- Çerezler ve site verileri başlığında Verileri temizle butonuna tıklayın.
- Silmek istediğiniz veri türlerini seçip onaylayın.
Safari (Mac)
- Safari’yi açın, üst menüden Safari > Ayarlar‘a tıklayın.
- Gizlilik sekmesinde Web Sitesi Verilerini Yönet butonuna tıklayın.
- Belirli siteleri seçip Sil‘e ya da hepsi için Tümünü Sil‘e tıklayın.
Geçmişle birlikte çerezleri de silmek isterseniz üst menüdeki Geçmiş > Geçmişi Temizle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Telefonda Çerezler Nasıl Silinir?
iPhone ve iPad (Safari)
Güncel iOS sürümlerinde Safari ayarları, Ayarlar uygulamasının Uygulamalar bölümü altında yer alır. Eski sürümlerde Safari doğrudan Ayarlar listesinde görünür.
- Ayarlar > Uygulamalar > Safari yolunu izleyin.
- Geçmiş, çerez ve önbelleği birlikte silmek için Geçmişi ve Web Sitesi Verilerini Sil‘e dokunun, zaman aralığını seçin ve onaylayın.
- Geçmişinizi koruyup yalnızca çerezleri silmek için İleri Düzey > Web Sitesi Verileri bölümüne gidin ve Tüm Web Sitesi Verilerini Sil‘e dokunun.
Android (Chrome)
- Chrome’u açın ve sağ üstteki üç nokta menüsüne dokunun.
- Tarama verilerini sil seçeneğine dokunun. Bu seçenek bazı sürümlerde Ayarlar > Gizlilik ve güvenlik altında yer alır.
- Zaman aralığını seçin. Varsayılan aralık kısa olabileceği için tüm çerezleri silmek istiyorsanız “Tüm zamanlar”ı seçin.
- Diğer seçenekler bölümünden Çerezler ve site verileri‘ni işaretleyin.
- Verileri sil‘e dokunun.
Google hesabınızla oturum açmışsanız senkronize edilen tarama geçmişi diğer cihazlarınızdan da silinebilir. Chrome’da çerezleri silmek Google hesabınızdan çıkış yapmanıza neden olmaz. Güncel adımlar için Google’ın Chrome’da tarama verilerini silme yardım sayfasına da bakabilirsiniz.
Samsung Internet, Opera gibi farklı tarayıcılarda menü adları değişse de mantık aynıdır: Ayarlar içinde gizlilik bölümünü bulun ve “tarama verilerini sil” seçeneğinde çerezleri işaretleyin.
Çerezleri Silmeden Gizliliğinizi Korumanın Yolları
- Gizli pencere kullanın: Gizli (incognito) modda oluşturulan çerezler pencere kapatılınca silinir.
- Üçüncü taraf çerezleri engelleyin: Tarayıcı ayarlarındaki gizlilik bölümünden bu seçeneği açabilirsiniz.
- Çerez bildirimlerini okuyun: Sitelerdeki çerez penceresinde yalnızca zorunlu çerezleri kabul etme seçeneğini kullanabilirsiniz.
- Bağlantınızı şifreleyin: Herkese açık Wi-Fi ağlarında ek koruma için VPN nedir, nasıl çalışır yazımızdaki önerilere göz atabilirsiniz.
Site Sahipleri İçin: Çerez Yönetimi
Bir web siteniz varsa, ziyaretçilerinizin hangi çerezlere izin verdiğini yönetmek sizin sorumluluğunuzdadır. Çerez politikası, KVKK aydınlatma metni ve zorunlu olmayan çerezleri izin alınana kadar çalıştırmayan bir onay aracı, hem yasal uyum hem de ziyaretçi güveni için gereklidir. Gezgin Ajans olarak WordPress destek hizmeti kapsamında çerez onay aracının kurulumu ve analitik etiketlerinin izne bağlı çalışması gibi teknik düzenlemelerde, kurumsal web tasarım projelerinde ise bu altyapıyı baştan kurarak destek veriyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Çerezleri silmek şifrelerimi de siler mi?
Hayır, kayıtlı şifreler ayrı bir veri türüdür ve yalnızca “Şifreler” seçeneğini işaretlerseniz silinir. Ancak çerezleri sildiğinizde sitelerdeki oturumlarınız kapanır ve yeniden giriş yapmanız gerekir.
Çerezleri kabul etmezsem ne olur?
Zorunlu çerezler dışındakileri reddettiğinizde site genellikle çalışmaya devam eder. Yalnızca bazı kişiselleştirme ve analiz özellikleri devre dışı kalabilir.
Önbellek ile çerez aynı şey mi?
Hayır. Çerezler sizinle ilgili küçük bilgileri (oturum, tercih) saklar. Önbellek ise sayfaların daha hızlı açılması için resim, stil dosyası gibi site içeriklerini saklar.
Çerezleri ne sıklıkla temizlemeliyim?
Belirli bir zorunluluk yoktur. Bir site hatalı çalıştığında, ortak bir cihaz kullandığınızda veya gizliliğinizi artırmak istediğinizde temizlemeniz yeterlidir.


