Dijital pazarlama terimleri; SEO, reklam, sosyal medya, analitik, e-ticaret ve veri yönetimi gibi alanlarda her gün karşılaştığınız kavramlardır. Bir ajans raporunu okurken, reklam panelinde ayar yaparken ya da ekibinizle strateji konuşurken bu terimleri bilmek, doğru soruyu sormanızı ve doğru kararı vermenizi kolaylaştırır. Bu sözlükte mutlaka bilmeniz gereken dijital pazarlama terimlerini konu başlıklarına ayırarak, İngilizce karşılıkları ve kısa açıklamalarıyla bir araya getirdik. Listeyi 2026 itibarıyla güncelledik: adı değişen ürünleri ve kullanımdan kalkan araçları da belirttik.
Bu Sözlük Nasıl Kullanılır?
Terimler alfabetik değil, konu gruplarına göre sıralandı. Böylece birbirine bağlı kavramları (örneğin CPC, CTR ve Kalite Puanı) yan yana görebilirsiniz. Her maddede önce sektörde yaygın kullanılan İngilizce terim, ardından Türkçe karşılığı ve kısa açıklaması yer alıyor. Daha ayrıntılı anlatım gerektiren kavramlarda ilgili rehberlerimize bağlantı verdik. E-ticarete özel terimler için ayrıca e-ticaret sözlüğü yazımıza da göz atabilirsiniz.
1. SEO ve Arama Motoru Terimleri
Arama motoru optimizasyonu, web sitenizin ücret ödemeden arama sonuçlarında görünmesini sağlayan çalışmaların tümüdür. Aşağıdaki terimler SEO raporlarında ve denetimlerinde en sık karşınıza çıkacak kavramlardır.
- Search Engine Optimization (SEO) – Arama Motoru Optimizasyonu: Web sitesinin arama motorlarında daha üst sıralarda ve daha çok sorguda görünmesi için yapılan teknik, içerik ve bağlantı odaklı iyileştirme çalışmalarıdır.
- Search Engine Marketing (SEM) – Arama Motoru Pazarlaması: Arama motorlarındaki görünürlüğü artırmaya yönelik pazarlama faaliyetlerinin genel adıdır. Türkiye’de çoğunlukla Google Ads gibi ücretli arama reklamları için kullanılır.
- SERP (Search Engine Results Page) – Arama Motoru Sonuç Sayfası: Bir arama yapıldığında gösterilen sonuç sayfasıdır. Organik sonuçların yanında reklamlar, harita sonuçları, görseller, videolar ve yapay zekâ özetleri de bu sayfada yer alabilir.
- Organic Search – Organik Arama: Arama motoru sonuçlarından reklam ücreti ödemeden kazanılan trafiktir.
- Paid Search – Ücretli Arama: Arama motorlarında reklam vererek elde edilen trafiktir.
- Keyword Ranking – Anahtar Kelime Sıralaması: Bir sayfanın belirli bir anahtar kelimede arama sonuçlarında kaçıncı sırada göründüğüdür. Konum, cihaz ve kişiselleştirmeye göre değişebilir.
- Keyword Density – Anahtar Kelime Yoğunluğu: Bir anahtar kelimenin metin içinde ne sıklıkta geçtiğini gösteren orandır. Günümüzde belirli bir yüzde hedeflemek yerine konuyu doğal ve eksiksiz anlatmak daha önemlidir.
- Long-Tail Keyword – Uzun Kuyruklu Anahtar Kelime: Daha uzun, daha spesifik ve genellikle daha düşük rekabetli arama ifadeleridir. Arama hacmi düşük olsa da dönüşüm ihtimali yüksektir.
- User Intent / Search Intent – Kullanıcı (Arama) Niyeti: Kullanıcının arama yaparken ulaşmak istediği amaçtır. Bilgi edinme, belirli bir siteye gitme, karşılaştırma yapma ve satın alma en yaygın niyet türleridir.
- On-Page SEO – Sayfa İçi SEO: Başlık, içerik, alt başlıklar, görseller, iç bağlantılar ve URL yapısı gibi sayfanın kendisinde yapılan optimizasyonlardır.
- Off-Page SEO – Sayfa Dışı SEO: Başka sitelerden alınan bağlantılar, marka bahisleri ve dijital PR gibi sitenizin dışında gerçekleşen SEO çalışmalarıdır.
- Technical SEO – Teknik SEO: Sitenin taranabilirliği, dizine eklenmesi, hızı, mobil uyumu ve yapılandırılmış verisi gibi altyapı konularını kapsayan SEO dalıdır.
- Title Tag – Başlık Etiketi: Sayfanın başlığını belirleyen HTML etiketidir. Arama sonuçlarında genellikle tıklanabilir mavi başlık olarak görünür ve tıklama oranını doğrudan etkiler.
- Meta Description – Meta Açıklama: Sayfanın içeriğini kısaca özetleyen açıklama metnidir. Doğrudan sıralama faktörü değildir ama arama sonucundaki tıklanma oranını etkiler. Google zaman zaman bu metin yerine sayfadan kendi seçtiği bir bölümü gösterebilir.
- Meta Keywords – Meta Anahtar Kelimeler: Sayfanın konusunu anahtar kelimelerle belirten eski bir meta etikettir. Google bu etiketi sıralamada dikkate almaz.
- Canonical Tag / Canonical URL – Kanonik Etiket / Kanonik URL: Aynı veya çok benzer içeriğe sahip sayfalardan hangisinin asıl sürüm olduğunu arama motorlarına bildiren etikettir. Ayrıntılar için canonical URL nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Duplicate Content – Kopya İçerik: Aynı içeriğin birden fazla URL’de yer almasıdır. Arama motorlarının hangi sayfayı göstereceğine karar vermesini zorlaştırır.
- Anchor Text – Bağlantı Metni: Bağlantı verilen, tıklanabilir metindir. Hedef sayfanın konusu hakkında hem kullanıcıya hem arama motoruna ipucu verir.
- Inbound Links / Backlinks – Gelen Bağlantılar: Başka sitelerden sitenize verilen bağlantılardır. Konuyla ilgili ve güvenilir sitelerden gelen bağlantılar SEO açısından değerlidir.
- Internal Link – İç Bağlantı: Aynı web sitesindeki sayfalar arasında verilen bağlantılardır. Kullanıcının siteyi keşfetmesini ve arama motorlarının sayfalar arasındaki ilişkiyi anlamasını sağlar.
- External Link – Dış Bağlantı: Sitenizden başka bir siteye verilen bağlantıdır.
- Link Building – Bağlantı İnşası: Diğer sitelerden kaliteli geri bağlantı kazanarak sitenin otoritesini artırma çalışmalarıdır. Satın alınan veya manipülatif bağlantılar Google yönergelerine aykırıdır.
- Link Juice – Bağlantı Değeri: Bir sayfadan verilen bağlantının hedef sayfaya aktardığı değer için kullanılan gayriresmî ifadedir. Ayrıntılar için link juice nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
- Dead Link / Broken Link – Kırık Bağlantı: Silinmiş veya taşınmış bir sayfaya işaret ettiği için çalışmayan (genellikle 404 hatası veren) bağlantıdır.
- Robots.txt: Arama motoru botlarına sitenin hangi bölümlerini tarayıp hangilerini taramayacaklarını bildiren metin dosyasıdır. Dizine eklemeyi engellemek için tek başına yeterli değildir.
- Sitemap.xml – XML Site Haritası: Sitedeki önemli sayfaların listelendiği ve arama motorlarına sunulan dosyadır. Yeni ve güncellenen sayfaların daha hızlı keşfedilmesine yardımcı olur.
- Indexing – Dizine Ekleme (İndeksleme): Arama motorunun taradığı sayfayı veritabanına kaydetmesidir. Dizinde olmayan bir sayfa arama sonuçlarında görünmez.
- Crawl Budget – Tarama Bütçesi: Arama motoru botlarının belirli bir sürede sitenizde tarayabileceği sayfa sayısıdır. Özellikle çok büyük sitelerde önem kazanır.
- Hidden Text – Gizlenmiş Metin: Kullanıcıya görünmeyen ama arama motorları için sayfaya yerleştirilen metindir. Spam tekniği kabul edilir ve cezaya yol açabilir.
- Sandbox – Sandbox Etkisi: Yeni sitelerin bir süre sıralamalarda zorlandığını ifade eden gayriresmî bir kavramdır. Google böyle ayrı bir filtre olduğunu doğrulamaz; yeni sitelerin güven ve bağlantı biriktirmesi zaman aldığı için bu etki gözlemlenir.
- Negative SEO – Olumsuz SEO: Bir rakibin sıralamasını düşürmek amacıyla spam bağlantı yönlendirme, içerik kopyalama gibi etik dışı yöntemlerin kullanılmasıdır.
- Black Hat SEO / White Hat SEO – Siyah Şapka / Beyaz Şapka SEO: Arama motoru kurallarını ihlal eden manipülatif yöntemler siyah şapka; kurallara uygun, kullanıcı odaklı yöntemler beyaz şapka SEO olarak adlandırılır.
- Rich Snippets / Rich Results – Zengin Sonuçlar: Arama sonuçlarında yıldız puanı, fiyat, stok durumu veya etkinlik tarihi gibi ek bilgilerle zenginleştirilmiş görünümlerdir.
- Featured Snippet – Öne Çıkan Snippet: Google’ın bir sorunun cevabını bir sayfadan alıp sonuçların üstünde kutu içinde gösterdiği bölümdür.
- Structured Data – Yapılandırılmış Veri: Sayfadaki bilgilerin (ürün, makale, işletme, SSS vb.) arama motorlarının anlayacağı standart bir formatta etiketlenmesidir.
- Schema Markup – Şema İşaretlemesi: Yapılandırılmış veriyi eklemek için kullanılan Schema.org sözlüğüne dayalı işaretleme yöntemidir. Genellikle JSON-LD formatında uygulanır.
- Breadcrumbs – İçerik Haritası (Gezinti Yolu): Kullanıcının site hiyerarşisinde nerede olduğunu gösteren gezinme yapısıdır (Ana Sayfa > Blog > SEO gibi). Ayrıntılar için breadcrumb nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Alt Text – Alternatif Metin: Görselin ne gösterdiğini açıklayan metindir. Görme engelli kullanıcıların ekran okuyucularına ve arama motorlarına görselin içeriğini anlatır.
- Image Search Optimization – Görsel Arama Optimizasyonu: Görsellerin dosya adı, alt metni, boyutu ve çevresindeki içerikle arama motorlarında daha iyi bulunması için yapılan çalışmalardır.
- Video SEO – Video Arama Optimizasyonu: Videoların YouTube’da ve Google sonuçlarında daha görünür olması için başlık, açıklama, bölümler, altyazı ve küçük resim gibi unsurların optimize edilmesidir.
- Voice Search Optimization – Sesli Arama Optimizasyonu: Sesli asistanlarla yapılan, genellikle soru biçimindeki ve daha uzun aramalara uygun içerik hazırlamaktır.
- Semantic Search – Anlamsal Arama: Arama motorlarının yalnızca kelimelere değil, sorgunun anlamına, bağlamına ve kullanıcının niyetine göre sonuç göstermesidir.
- Local SEO – Yerel SEO: İşletmenin belirli bir şehir veya bölgedeki aramalarda, özellikle Google Haritalar ve yerel sonuçlarda görünmesi için yapılan çalışmalardır.
- Google Business Profile – Google İşletme Profili: İşletmenizin Google Arama ve Haritalar’da görünen ücretsiz profilidir. Eski adı Google My Business’tır.
- Google Search Console: Sitenizin Google aramalarındaki performansını, dizine ekleme durumunu ve teknik sorunlarını gösteren ücretsiz Google aracıdır.
2. Web Sitesi, Teknik Altyapı ve Tasarım Terimleri
Reklamlarınız ve SEO çalışmalarınız sonunda ziyaretçiyi bir web sitesine getirir. Sitenin altyapısı, hızı ve kullanılabilirliği bu ziyaretçinin müşteriye dönüşüp dönüşmeyeceğini belirler.
- HTML (HyperText Markup Language) – Hiper Metin İşaretleme Dili: Web sayfalarının iskeletini (başlıklar, paragraflar, bağlantılar, görseller) oluşturan işaretleme dilidir. Bir programlama dili değil, içeriğin yapısını tanımlayan bir dildir.
- CSS (Cascading Style Sheets) – Basamaklı Stil Sayfaları: HTML ile oluşturulan sayfaların renk, yazı tipi, yerleşim ve animasyon gibi görünüm özelliklerini belirleyen stil dilidir. Ayrıntılar için CSS nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- JavaScript (JS): Web sayfalarına etkileşim, dinamik içerik ve uygulama benzeri özellikler kazandıran programlama dilidir.
- Domain – Alan Adı: Web sitesinin internetteki adresidir (örneğin gezginajans.com). Kullanıcıların sitenize ulaşmak için yazdığı isimdir.
- Hosting – Barındırma Hizmeti: Web sitesinin dosyalarının ve veritabanının saklandığı, internete açık sunucu hizmetidir.
- Bandwidth – Bant Genişliği: Sunucu ile ziyaretçiler arasında belirli bir sürede aktarılabilen veri miktarıdır. Yetersiz olduğunda site yavaşlayabilir veya erişilemez hâle gelebilir.
- Database – Veritabanı: Sitenin içerik, kullanıcı, sipariş gibi verilerinin düzenli biçimde saklandığı sistemdir.
- Home Directory / Root Directory – Ana Dizin: Web sitesinin dosyalarının bulunduğu sunucudaki ana klasördür.
- FTP (File Transfer Protocol) – Dosya Aktarım Protokolü: Bilgisayar ile sunucu arasında dosya yüklemek ve indirmek için kullanılan protokoldür. Güvenlik için şifreli SFTP tercih edilmelidir.
- SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) – Basit Posta Aktarım Protokolü: E-postaların gönderilmesi için kullanılan iletişim protokolüdür. Web sitesi formlarından giden e-postaların spam klasörüne düşmemesi için doğru yapılandırılmalıdır.
- SSL Sertifikası (HTTPS): Ziyaretçi ile site arasındaki veri trafiğini şifreleyen sertifikadır. Tarayıcılar HTTPS olmayan sitelerde güvenlik uyarısı gösterir.
- CMS (Content Management System) – İçerik Yönetim Sistemi: Kod bilgisi gerektirmeden web sitesi içeriklerini eklemeyi ve düzenlemeyi sağlayan yazılımdır. WordPress en yaygın örnektir.
- Open Source – Açık Kaynak: Kaynak kodu herkese açık olan, lisansına göre ücretsiz kullanılabilen ve geliştirilebilen yazılımlardır.
- Browser – Tarayıcı: Web sitelerini görüntülemek için kullanılan programdır (Chrome, Safari, Edge, Firefox gibi).
- Redirect – Yönlendirme: Bir URL’ye gelen kullanıcıyı ve arama motorunu başka bir URL’ye gönderme işlemidir.
- 301 Redirect – Kalıcı Yönlendirme: Sayfanın kalıcı olarak taşındığını bildiren yönlendirmedir. Eski sayfanın SEO değerinin büyük bölümü yeni sayfaya aktarılır.
- 302 Redirect – Geçici Yönlendirme: Sayfanın geçici olarak başka bir adrese taşındığını bildiren yönlendirmedir.
- 404 Error – Sayfa Bulunamadı Hatası: İstenen sayfanın sunucuda bulunmadığını belirten hata kodudur.
- Load Time / Page Speed – Yüklenme Süresi / Sayfa Hızı: Bir sayfanın açılıp kullanılabilir hâle gelmesi için geçen süredir. Hem kullanıcı deneyimini hem dönüşüm oranını etkiler.
- Core Web Vitals – Önemli Web Verileri: Google’ın sayfa deneyimini ölçmek için kullandığı metriklerdir: LCP (en büyük içerikli boyama, yükleme hızı), INP (sonraki boyamayla etkileşim, tepki hızı) ve CLS (kümülatif düzen kayması, görsel kararlılık). INP, Mart 2024’te FID’nin yerini almıştır.
- Responsive Design – Duyarlı Tasarım: Sitenin telefon, tablet ve masaüstü gibi farklı ekran boyutlarına otomatik uyum sağlamasıdır.
- Mobile-First Indexing – Mobil Öncelikli Dizine Ekleme: Google’ın sitelerin mobil sürümünü esas alarak tarayıp sıraladığı yaklaşımdır.
- Mobile-Friendly Test – Mobil Uyumluluk Testi: Google’ın sayfaların mobil uyumunu kontrol eden eski aracıdır. Google bu aracı Aralık 2023’te kullanımdan kaldırdı; bugün Lighthouse ve PageSpeed Insights gibi araçlar kullanılıyor.
- User Experience (UX) – Kullanıcı Deneyimi: Kullanıcının bir site veya uygulamayla etkileşimi sırasında yaşadığı bütün deneyimdir: kolaylık, hız, anlaşılırlık ve memnuniyet.
- User Interface (UI) – Kullanıcı Arayüzü: Kullanıcının gördüğü ve etkileşime girdiği butonlar, menüler, formlar ve görsel tasarım öğeleridir.
- Usability – Kullanılabilirlik: Bir sitenin ne kadar kolay öğrenildiği ve kullanıldığıdır. Kullanıcı aradığını kısa sürede bulabiliyorsa kullanılabilirlik yüksektir.
- User-Centric Design – Kullanıcı Merkezli Tasarım: Tasarım kararlarının kullanıcı araştırmaları, testleri ve geri bildirimlerine göre alındığı yaklaşımdır.
- Landing Page – Açılış Sayfası: Reklam, e-posta veya kampanya bağlantısıyla gelen ziyaretçinin ilk ulaştığı, genellikle tek bir hedefe odaklanan sayfadır.
- Open Graph: Bir sayfa sosyal medyada paylaşıldığında görünecek başlık, açıklama ve görseli belirleyen meta etiketlerdir.
- Vanity URL – Özel (Kısa) URL: Kampanya veya marka için oluşturulan kısa, akılda kalıcı adrestir (örneğin marka.com/kampanya).
- Paywall – Ödeme Duvarı: İçeriğin tamamına erişim için abonelik veya ödeme isteyen modeldir.
- Progressive Web App (PWA) – Aşamalı Web Uygulaması: Tarayıcıda çalışan ama ana ekrana eklenebilen, çevrimdışı çalışabilen ve bildirim gönderebilen uygulama benzeri web siteleridir.
3. Ücretli Reklamcılık ve Google Ads Terimleri
Reklam panellerinde ve kampanya raporlarında en sık geçen kavramlar aşağıda. Bu terimler Google Ads, Meta reklamları ve diğer platformlarda benzer anlamlarda kullanılır.
- Impression – Gösterim: Reklamın kullanıcının ekranında bir kez gösterilmesidir. Gösterim, reklamın görüldüğü anlamına gelmeyebilir.
- Click-Through Rate (CTR) – Tıklama Oranı: Tıklama sayısının gösterim sayısına bölünmesiyle bulunur. Reklamın ne kadar ilgi çektiğini gösterir.
- Cost Per Click (CPC) – Tıklama Başına Maliyet: Reklama gelen her tıklama için ödenen ortalama tutardır.
- Cost Per Mille (CPM) – Bin Gösterim Başına Maliyet: Reklamın bin kez gösterilmesi için ödenen tutardır. Bilinirlik kampanyalarında sık kullanılır.
- Cost Per View (CPV) – Görüntüleme Başına Maliyet: Video reklamın izlenmesi veya etkileşim alması başına ödenen tutardır.
- Cost Per Action / Acquisition (CPA) – Edinme (Eylem) Başına Maliyet: Satın alma, form doldurma veya üyelik gibi hedeflenen her eylem için ödenen ortalama maliyettir. Google Ads’te hedef EBM (edinme başına maliyet) olarak geçer.
- Cost Per Lead (CPL) – Potansiyel Müşteri Başına Maliyet: Her bir potansiyel müşteri kaydı (form, arama talebi vb.) için harcanan ortalama tutardır.
- Cost Per Sale (CPS) – Satış Başına Maliyet: Yalnızca gerçekleşen satış başına ödeme yapılan modeldir; satış ortaklığı programlarında yaygındır.
- Ad Spending – Reklam Harcaması: Belirli bir dönemde veya kampanyada reklama harcanan toplam tutardır.
- ROAS (Return On Ad Spend) – Reklam Harcaması Getirisi: Reklamdan elde edilen gelirin reklam harcamasına oranıdır. Örneğin 1.000 TL harcamayla 5.000 TL satış yapılırsa ROAS 5’tir.
- Quality Score – Kalite Puanı: Google Ads Arama kampanyalarında anahtar kelime düzeyinde 1-10 arası verilen puandır. Beklenen tıklama oranı, reklam alaka düzeyi ve açılış sayfası deneyimine göre hesaplanır.
- Ad Rank – Reklam Sıralaması: Reklamın açık artırmada nerede gösterileceğini ve gösterilip gösterilmeyeceğini belirleyen değerdir. Teklif, reklam kalitesi, öğeler ve arama bağlamı gibi faktörlerle hesaplanır.
- Impression Share – Gösterim Payı: Reklamınızın alabileceği toplam gösterimlerin ne kadarını aldığını gösteren yüzdedir. Bütçe veya sıralama nedeniyle kaçırılan gösterimler ayrıca raporlanır.
- Targeting – Hedefleme: Reklamın kimlere, nerede ve ne zaman gösterileceğini belirleme işlemidir.
- Bid Adjustment – Teklif Ayarlaması: Cihaz, konum, saat veya kitleye göre teklifleri yüzde olarak artırma veya azaltma işlemidir.
- Bid Management – Teklif Yönetimi: Reklam tekliflerinin hedeflere göre manuel veya otomatik olarak düzenlenmesidir.
- Smart Bidding – Akıllı Teklif: Google Ads’in makine öğrenimiyle her açık artırmada teklifi otomatik belirleyen stratejileridir: dönüşümleri maksimize et, hedef EBM, hedef ROAS gibi.
- Dayparting / Ad Scheduling – Reklam Zamanlama: Reklamların yalnızca belirli gün ve saatlerde gösterilmesini veya bu saatlerde teklif ayarlaması yapılmasını sağlar.
- Ad Copy – Reklam Metni: Reklamda kullanılan başlık ve açıklama metinleridir.
- Responsive Search Ads – Duyarlı Arama Ağı Reklamları: Birden fazla başlık ve açıklama yazdığınız, Google’ın bunları kullanıcıya göre birleştirdiği arama reklamı biçimidir.
- Responsive Display Ads – Duyarlı Görüntülü Reklamlar: Yüklediğiniz görsel, başlık ve logoların farklı reklam alanlarına otomatik uyarlanmasıyla oluşan görüntülü reklamlardır.
- Dynamic Keyword Insertion – Dinamik Anahtar Kelime Ekleme: Kullanıcının araması tetikleyen anahtar kelimeyi reklam metnine otomatik yerleştiren özelliktir.
- Assets (Ad Extensions) – Öğeler (Reklam Uzantıları): Arama reklamlarına eklenen site bağlantıları, açıklama metinleri, telefon numarası, konum ve görseller gibi ek bilgilerdir. Google 2022’de “uzantı” yerine “öğe” adını kullanmaya başladı.
- Call Asset – Arama Öğesi (Çağrı Uzantısı): Reklama telefon numarası ekleyerek kullanıcının doğrudan aramasını sağlayan öğedir.
- Sitelink Asset – Site Bağlantısı Öğesi: Reklamın altında sitenizin farklı sayfalarına giden ek bağlantılar gösteren öğedir.
- Click-to-Call – Tıkla ve Ara: Mobil cihazlarda bir bağlantıya veya butona dokunarak doğrudan telefon araması başlatma özelliğidir.
- Display URL – Görünen URL: Reklamda kullanıcıya gösterilen, alan adı ve isteğe bağlı yol alanlarından oluşan sade adrestir.
- Display Advertising – Görüntülü Reklamcılık: Web siteleri ve uygulamalardaki reklam alanlarında görsel, animasyon veya video ile yapılan reklamcılıktır.
- Shopping Ads – Alışveriş Reklamları: Ürün görseli, fiyatı ve mağaza adını doğrudan arama sonuçlarında gösteren Google reklamlarıdır. Merchant Center ürün feed’i ile çalışır.
- Performance Max (PMax) – Maksimum Performans: Tek kampanyayla Arama, Alışveriş, YouTube, Görüntülü Reklam Ağı, Discover, Gmail ve Haritalar’da yayın yapan, yapay zekâ destekli Google Ads kampanya türüdür.
- Demand Gen – Talep Yaratma Kampanyaları: YouTube, Discover ve Gmail gibi görsel ağırlıklı yüzeylerde talep oluşturmaya odaklanan Google Ads kampanya türüdür. Discovery kampanyalarının yerini almıştır.
- Click Fraud / Invalid Clicks – Sahte (Geçersiz) Tıklama: Bot veya kötü niyetli kişiler tarafından yapılan, gerçek ilgi taşımayan tıklamalardır. Google geçersiz olarak tespit ettiği tıklamaları ücretlendirmez.
- Frequency Capping – Gösterim Sıklığı Sınırı: Aynı kullanıcının bir reklamı belirli bir sürede en fazla kaç kez göreceğini sınırlayan ayardır. Reklam yorgunluğunu azaltır.
- Ad Flight – Kampanya Yayın Süresi: Reklam kampanyasının yayında kalacağı tarih aralığıdır.
- Ad Space – Reklam Alanı: Web sayfası veya uygulamada reklam gösterilebilecek alandır.
- AdSense – Google AdSense: Site sahiplerinin sitelerinde Google reklamları göstererek gelir elde etmesini sağlayan yayıncı programıdır. Reklamverenler için değil, yayıncılar için tasarlanmıştır.
- Publisher – Yayıncı: Kendi sitesinde, uygulamasında veya kanalında reklam alanı sunan taraftır.
- Floating Ad – Kayan Reklam: Sayfa içeriğinin üzerinde hareket eden veya kaydırma sırasında sabit kalan reklam türüdür. Kullanıcıyı rahatsız edecek şekilde kullanılırsa deneyimi bozar.
- Interactive Ads – Etkileşimli Reklamlar: Kullanıcının kaydırma, oynatma, anket yanıtlama gibi eylemlerle etkileşime girebildiği reklamlardır.
- Carousel Ads – Döngü (Karusel) Reklamlar: Tek reklamda kaydırılabilen birden fazla görsel veya video gösteren formattır. Meta ve LinkedIn’de yaygındır.
- Messenger Ads – Mesajlaşma Reklamları: Kullanıcıyı Messenger, Instagram Direct veya WhatsApp üzerinden markayla sohbet başlatmaya yönlendiren reklamlardır.
- Mobile Advertising – Mobil Reklamcılık: Akıllı telefon ve tabletlerde gösterilen tüm reklam türlerini kapsar.
- In-App Advertising – Uygulama İçi Reklamcılık: Mobil uygulamaların içinde gösterilen reklamlardır.
- App Install Ads – Uygulama Yükleme Reklamları: Kullanıcıları bir mobil uygulamayı indirmeye yönlendiren reklamlardır.
- App Retargeting – Uygulama Yeniden Hedefleme: Uygulamayı indirmiş ama aktif kullanmayan kişileri tekrar uygulamaya döndürmeye yönelik reklamlardır.
- Native Advertising – Doğal Reklamcılık: Yayınlandığı platformun içerik biçimine uyum sağlayan, kullanıcı deneyimini bozmayan reklam türüdür. Reklam olduğu açıkça belirtilmelidir.
- Sponsored Content – Sponsorlu İçerik: Bir marka tarafından finanse edilen ve yayıncının kendi içerik formatında sunulan içeriklerdir.
- Content Sponsorship – İçerik Sponsorluğu: Bir markanın bir içerik serisine, podcast’e veya videoya sponsor olarak adının geçmesini sağlamasıdır.
4. Programatik Reklam ve Medya Satın Alma Terimleri
Programatik reklamcılık, reklam alanlarının yazılımlar aracılığıyla otomatik olarak alınıp satılmasıdır. Bu bölümdeki kavramlar özellikle büyük bütçeli kampanyalarda ve medya planlamada önem kazanır. Konuya giriş için RTB, DSP ve SSP nedir yazımızı okuyabilirsiniz.
- Programmatic Buying – Programatik Satın Alma: Reklam alanlarının insan pazarlığı yerine yazılım ve veriler aracılığıyla otomatik satın alınmasıdır.
- Real-Time Bidding (RTB) – Gerçek Zamanlı Teklif Verme: Bir sayfa yüklenirken reklam alanının milisaniyeler içinde açık artırmaya çıkarılıp en yüksek teklifi verene satılmasıdır.
- Programmatic Direct – Programatik Doğrudan Satın Alma: Açık artırma olmadan, reklamveren ile yayıncının önceden anlaştığı fiyat ve envanterin otomatik olarak işlendiği modeldir.
- Demand-Side Platform (DSP) – Talep Tarafı Platformu: Reklamverenlerin birden fazla reklam borsası ve yayıncıdan otomatik olarak reklam alanı satın almasını sağlayan platformdur.
- Supply-Side Platform (SSP) – Arz Tarafı Platformu: Yayıncıların reklam alanlarını birden fazla alıcıya otomatik olarak satışa sunmasını sağlayan platformdur.
- Ad Exchange – Reklam Borsası: DSP’ler ve SSP’ler aracılığıyla alıcı ve satıcıların buluştuğu dijital reklam pazarıdır.
- Ad Inventory – Reklam Envanteri: Bir yayıncının satışa sunduğu toplam reklam alanı ve gösterim kapasitesidir.
- Inventory Forecasting – Envanter Tahmini: Belirli bir hedefleme ve tarih aralığında kaç gösterim satın alınabileceğinin önceden tahmin edilmesidir.
- Media Planning – Medya Planlama: Reklamın hangi mecralarda, hangi bütçeyle ve hangi zaman diliminde yayınlanacağını belirleme sürecidir.
- Cross-Platform Advertising – Çapraz Platform Reklamcılığı: Aynı kampanyanın mobil, masaüstü, TV ve sosyal medya gibi farklı platformlarda koordineli biçimde yürütülmesidir.
- Ad Viewability – Reklam Görünürlüğü: Reklamın gerçekten kullanıcının görebileceği bir alanda gösterilip gösterilmediğini ölçen metriktir.
- Viewable Impression – Görüntülenebilir Gösterim: Sektör standardına göre görüntülü bir reklamın piksellerinin en az yüzde 50’sinin en az bir saniye ekranda kaldığı gösterimdir; video reklamlarda bu süre iki saniyedir.
- Brand Safety – Marka Güvenliği: Reklamların markaya zarar verebilecek uygunsuz içeriklerin yanında gösterilmesini önleme çalışmalarıdır.
- Dynamic Creative Optimization (DCO) – Dinamik Kreatif Optimizasyonu: Reklamın görsel, metin ve teklif gibi parçalarını kullanıcıya göre otomatik birleştirip en iyi performans gösteren kombinasyonu öne çıkaran teknolojidir.
- Reach and Frequency – Erişim ve Sıklık: Erişim, reklamı gören tekil kişi sayısı; sıklık ise bu kişilerin reklamı ortalama kaç kez gördüğüdür.
5. Video, TV ve Yeni Nesil Reklam Formatları
- Skippable In-Stream Ads – Atlanabilir Video İçi Reklamlar: YouTube’da videodan önce, sırasında veya sonra oynayan ve birkaç saniye sonra atlanabilen reklamlardır. Eskiden TrueView adıyla bilinirdi; Google bu adı artık kullanmıyor.
- Bumper Ads – Bumper Reklamlar: YouTube’da en fazla 6 saniye süren ve atlanamayan kısa video reklamlardır. Akılda kalıcılık ve erişim için kullanılır.
- View-Through Rate (VTR) – Görüntüleme Oranı: Video reklamı belirli bir süre veya sonuna kadar izleyenlerin gösterim sayısına oranıdır.
- Video Completion Rate (VCR) – Video Tamamlama Oranı: Videoyu sonuna kadar izleyen kullanıcıların oranıdır.
- Watch Time – İzlenme Süresi: Kullanıcıların bir videoyu veya kanalı izleyerek geçirdiği toplam süredir. YouTube algoritmasında önemli bir sinyaldir.
- Interactive Video – Etkileşimli Video: İzleyicinin tıklayarak seçim yapabildiği, ürün bilgisi açabildiği veya akışı yönlendirebildiği videolardır.
- Linear TV Advertising – Geleneksel TV Reklamcılığı: Televizyon kanallarında yayın akışı içinde, belirli kuşaklarda gösterilen reklamlardır.
- Connected TV (CTV) – Bağlantılı TV: İnternete bağlı akıllı televizyonlar ve TV cihazları üzerinden gösterilen dijital reklamlardır.
- Over-the-Top (OTT) Advertising – OTT Reklamcılığı: Geleneksel yayın altyapısı yerine internet üzerinden içerik sunan platformlarda gösterilen reklamlardır.
- Programmatic TV – Programatik TV: TV ve CTV reklam alanlarının veri odaklı ve otomatik yöntemlerle satın alınmasıdır.
- Smart Speaker Ads – Akıllı Hoparlör Reklamları: Amazon Alexa veya Google Nest gibi sesli asistan cihazlarında ve bu cihazlardaki müzik ve podcast yayınlarında sunulan sesli reklamlardır.
- Augmented Reality (AR) Ads – Artırılmış Gerçeklik Reklamları: Kullanıcının kamera görüntüsüne dijital nesneler ekleyerek ürünü kendi ortamında görmesini sağlayan reklamlardır.
- Virtual Reality (VR) Ads – Sanal Gerçeklik Reklamları: Kullanıcıyı tamamen sanal bir ortama alan, VR gözlükleriyle deneyimlenen reklam türüdür.
- Advergaming – Oyun İçi Reklamcılık: Markanın bir oyun içinde yer alması ya da marka için özel oyun geliştirilmesiyle yapılan reklamcılıktır.
6. Sosyal Medya ve Influencer Pazarlama Terimleri
Sosyal medya, hem organik paylaşımlar hem reklamlarla yönetilen, kendine ait metrikleri ve kavramları olan bir alandır.
- Engagement – Etkileşim: Kullanıcıların bir içerikle beğeni, yorum, paylaşım, kaydetme veya tıklama yoluyla kurduğu temastır.
- Engagement Rate – Etkileşim Oranı: Toplam etkileşimin erişim, gösterim veya takipçi sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Hangi tabanın kullanıldığı raporda belirtilmelidir.
- Organic Reach – Organik Erişim: Reklam ödemeden bir içeriğin ulaştığı tekil kişi sayısıdır.
- Paid Reach – Ücretli Erişim: Reklam ile ulaşılan tekil kişi sayısıdır.
- Earned Reach – Kazanılmış Erişim: Kullanıcıların içeriği paylaşması veya bahsetmesiyle markanın ek ödeme yapmadan ulaştığı erişimdir.
- Viral Marketing – Viral Pazarlama: İçeriğin kullanıcılar tarafından hızla paylaşılarak kendiliğinden yayılmasını hedefleyen pazarlama yaklaşımıdır.
- Dark Post – Yayınlanmamış Gönderi: Markanın profil akışında görünmeyen, yalnızca reklam olarak belirli bir kitleye gösterilen gönderilerdir.
- Ephemeral Content – Geçici İçerik: Instagram ve Facebook hikâyeleri gibi belirli bir süre (genellikle 24 saat) sonra kaybolan içeriklerdir.
- Sponsored Stories – Sponsorlu Hikâyeler: Hikâye formatında gösterilen reklamlardır.
- Shoppable Posts – Satın Alınabilir Gönderiler: Gönderideki ürünlerin etiketlenerek doğrudan ürün sayfasına veya satın almaya yönlendirildiği içeriklerdir.
- Social Commerce – Sosyal Ticaret: Ürünlerin sosyal medya platformları üzerinden keşfedilip satın alınmasıdır.
- Social Selling – Sosyal Satış: Satış ekiplerinin sosyal medyada, özellikle LinkedIn’de, potansiyel müşterilerle ilişki kurarak satış fırsatı yaratmasıdır.
- Hashtag Analytics – Hashtag Analizi: Bir hashtag’in kullanım sıklığını, erişimini ve etkileşimini ölçme çalışmasıdır.
- Geotagging – Konum Etiketleme: Gönderilere konum bilgisi eklenmesidir. Yerel işletmelerin görünürlüğüne katkı sağlayabilir.
- Interactive Poll – Etkileşimli Anket: Hikâye veya gönderilerde takipçilerin oy verebildiği anketlerdir.
- Social Listening – Sosyal Dinleme: Sosyal medyada ve internette markanız, rakipleriniz ve sektörünüz hakkında söylenenleri takip edip analiz ederek içgörü çıkarmaktır.
- Social Media Monitoring – Sosyal Medya Takibi: Marka bahislerini ve yorumları anlık izleyip gerektiğinde yanıt vermektir. Sosyal dinlemeye göre daha operasyonel bir süreçtir.
- Brand Mention – Marka Bahsi: Markanın adının sosyal medyada, haberlerde, forumlarda veya bloglarda geçmesidir.
- Social Media Analytics – Sosyal Medya Analitiği: Sosyal medya hesaplarının ve kampanyalarının performansını ölçme ve yorumlama sürecidir.
- Social Referral – Sosyal Yönlendirme: Sosyal medya platformlarından web sitesine gelen trafiktir.
- Social ROI – Sosyal Medya Yatırım Getirisi: Sosyal medyaya harcanan zaman ve bütçenin karşılığında elde edilen getiridir.
- Micro Influencer – Mikro Influencer: Daha küçük ama niş ve etkileşimi yüksek bir takipçi kitlesine sahip içerik üreticisidir.
- Macro Influencer – Makro Influencer: Geniş bir takipçi kitlesine sahip, bilinirlik kampanyalarında tercih edilen içerik üreticisidir.
- Influencer Engagement Rate – Influencer Etkileşim Oranı: Bir influencer’ın paylaşımlarına gelen etkileşimin takipçi sayısına veya erişime oranıdır. İş birliği seçiminde takipçi sayısından daha anlamlı bir göstergedir.
- Influencer Outreach – Influencer İletişimi: Uygun içerik üreticilerini bulup iş birliği teklif etme ve ilişkiyi yönetme sürecidir.
- Influencer-Generated Content (IGC) – Influencer Tarafından Üretilen İçerik: İçerik üreticilerinin bir marka için hazırladığı fotoğraf, video ve gönderilerdir. Türkiye’de reklam niteliğindeki iş birliklerinin açıkça belirtilmesi gerekir.
- User-Generated Content (UGC) – Kullanıcı Tarafından Üretilen İçerik: Müşterilerin kendi hazırladığı yorum, fotoğraf ve videolardır. Sosyal kanıt olarak güven oluşturur.
- UGC Campaigns – Kullanıcı İçeriği Kampanyaları: Müşterileri belirli bir hashtag veya yarışmayla içerik üretmeye teşvik eden kampanyalardır.
- Customer Advocacy – Müşteri Savunuculuğu: Memnun müşterilerin markayı gönüllü olarak tavsiye etmesini sağlayan çalışmalardır.
- Word of Mouth Marketing – Ağızdan Ağıza Pazarlama: Müşterilerin deneyimlerini çevreleriyle paylaşmasıyla gerçekleşen pazarlamadır.
- Crowdsourcing – Kitle Kaynak Kullanımı: Fikir, içerik veya çözüm üretiminde geniş bir topluluğun katkısından yararlanmaktır.
- Dark Social / Dark Traffic – Karanlık Sosyal / Karanlık Trafik: WhatsApp, e-posta veya özel mesajlarla paylaşılan bağlantılardan gelen ve analitik araçlarında çoğunlukla “doğrudan” trafik olarak görünen ziyaretlerdir. Ölçüm yöntemleri için dark social nedir yazımıza bakabilirsiniz.
7. İçerik Pazarlaması Terimleri
- Content – İçerik: Web sitesi, sosyal medya veya e-postada yayınlanan yazı, görsel, video ve ses materyallerinin tümüdür.
- Inbound Marketing – Çekme (Gelen) Pazarlama: Faydalı içeriklerle kullanıcıların markayı kendiliğinden bulmasını sağlayan yaklaşımdır. Rahatsız edici reklam yerine değer sunmaya dayanır.
- Content Curation – İçerik Küratörlüğü: Başka kaynaklardaki değerli içerikleri seçip yorum katarak paylaşmaktır. Özgün içerik üretiminin yerini tutmaz.
- Content Syndication – İçerik Sendikasyonu: İçeriğin izinli olarak başka platformlarda da yayınlanmasıdır. SEO açısından kanonik etiket gibi önlemler gerekebilir.
- Content Calendar – İçerik Takvimi: Hangi içeriğin ne zaman, hangi kanalda ve kim tarafından yayınlanacağını gösteren plandır.
- Content Velocity – İçerik Üretim Hızı: Belirli bir sürede üretilen ve yayınlanan içerik miktarıdır.
- Content Audit – İçerik Denetimi: Sitedeki tüm içeriklerin performansını değerlendirip güncelleme, birleştirme veya kaldırma kararı verme sürecidir. Ayrıntılar için content audit nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Content Optimization – İçerik Optimizasyonu: Mevcut içeriği daha anlaşılır, güncel ve arama niyetine uygun hâle getirme çalışmasıdır.
- Evergreen Content – Zamansız İçerik: Uzun süre güncelliğini ve değerini koruyan içeriklerdir.
- Pillar Content – Sütun İçerik: Geniş bir konuyu kapsamlı biçimde ele alan ve alt konulara bağlantı veren ana içeriktir.
- Interactive Content – Etkileşimli İçerik: Test, anket, hesaplayıcı ve kısa sınav gibi kullanıcının aktif katılım gösterdiği içeriklerdir.
- Dynamic Content – Dinamik İçerik: Ziyaretçinin konumuna, davranışına veya profiline göre değişen içerik bloklarıdır.
- Personalized Content – Kişiselleştirilmiş İçerik: Kullanıcının ilgi alanlarına ve geçmiş etkileşimlerine göre hazırlanan içeriktir.
- Content Engagement – İçerik Etkileşimi: Kullanıcıların içerikle ne kadar ilgilendiğini gösteren okuma süresi, kaydırma, paylaşım ve yorum gibi göstergelerdir.
- Case Study – Vaka Çalışması: Bir müşterinin sorununu ve bu sorunun nasıl çözüldüğünü sonuçlarıyla anlatan içerik türüdür.
- Real-Time Marketing (RTM) – Gerçek Zamanlı Pazarlama: Gündemdeki olaylara hızla tepki veren içerik ve kampanyalardır.
- Moment Marketing – Anlık Pazarlama: Belirli bir an, maç, bayram veya viral olaya göre hızla üretilen pazarlama içerikleridir.
- Micro-Moments – Mikro Anlar: Kullanıcının bir şey öğrenmek, bir yere gitmek, bir şey yapmak veya satın almak için telefonuna yöneldiği kısa karar anlarıdır.
- Gamification – Oyunlaştırma: Puan, rozet ve seviye gibi oyun öğeleriyle kullanıcı katılımını artırma yöntemidir.
- Infographic – İnfografik: Veri ve bilgilerin görsel bir anlatımla özetlendiği içerik türüdür.
8. E-posta, Pazarlama Otomasyonu ve Potansiyel Müşteri Terimleri
- E-Mail Marketing – E-posta Pazarlaması: Bülten, kampanya ve bilgilendirme mesajlarının izin veren kişilere e-postayla gönderilmesidir. Türkiye’de ticari elektronik iletiler için alıcı onayı ve İYS kaydı gerekir.
- Open Rate – Açılma Oranı: Gönderilen e-postaların açılma yüzdesidir. Bazı e-posta istemcilerinin gizlilik özellikleri bu metriği şişirebildiği için tıklama oranıyla birlikte değerlendirilmelidir.
- Drip Campaign – Damla Kampanya: Belirli aralıklarla otomatik gönderilen e-posta serisidir.
- Automated Email Sequence – Otomatik E-posta Dizisi: Bir tetikleyiciden (kayıt, indirme, satın alma) sonra önceden belirlenen sırayla gönderilen e-postalardır.
- Behavioral Email Trigger – Davranış Tetiklemeli E-posta: Kullanıcının belirli bir davranışı (sepeti terk etmek, fiyat sayfasını ziyaret etmek gibi) sonucunda otomatik gönderilen e-postadır.
- Personalization Tokens – Kişiselleştirme Değişkenleri: E-posta veya sayfada alıcının adı, şehri gibi bilgileri otomatik dolduran alanlardır.
- Preference Center – Tercih Merkezi: Abonelerin hangi konularda ve ne sıklıkla ileti almak istediğini seçebildiği sayfadır.
- Push Notification – Anlık Bildirim: Mobil uygulamaların kullanıcının cihazına gönderdiği kısa bildirimlerdir.
- Web Push – Web Anlık Bildirimi: Kullanıcının izin vermesi hâlinde tarayıcı üzerinden gönderilen bildirimlerdir.
- Marketing Automation – Pazarlama Otomasyonu: E-posta gönderimi, lead puanlama ve segmentasyon gibi tekrarlayan pazarlama işlerini yazılımlarla otomatikleştirmektir.
- Chatbot – Sohbet Botu: Web sitesi veya mesajlaşma uygulamalarında soruları otomatik yanıtlayan yazılımdır. Yapay zekâ destekli sürümler daha doğal sohbet kurabilir.
- Conversational Marketing – Sohbet Odaklı Pazarlama: Canlı sohbet, chatbot ve mesajlaşma uygulamalarıyla kullanıcıyla birebir ve anlık iletişim kurmaya dayalı yaklaşımdır.
- Lead – Potansiyel Müşteri: Ürün veya hizmetinize ilgi gösteren ve iletişim bilgisini paylaşan kişi ya da kurumdur.
- Lead Generation – Potansiyel Müşteri Kazanımı: Potansiyel müşterileri bulup iletişim bilgilerini toplamaya yönelik çalışmalardır. Ayrıntılı anlatım için lead generation nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Lead Generation Form – Potansiyel Müşteri Formu: Ad, e-posta, telefon gibi bilgileri toplamak için kullanılan formdur. Meta ve LinkedIn reklamlarında platform içi formlar olarak da kullanılır.
- Lead Magnet – Potansiyel Müşteri Mıknatısı: İletişim bilgisi karşılığında sunulan e-kitap, kontrol listesi, şablon veya ücretsiz deneme gibi tekliflerdir. Ayrıntılar için lead magnet nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
- Lead Nurturing – Potansiyel Müşteri Besleme: Henüz satın almaya hazır olmayan potansiyel müşterilerle içerik ve iletişimle ilişki kurup onları satışa hazırlamaktır.
- Nurture Campaign – Besleme Kampanyası: Lead nurturing amacıyla kurgulanan, genellikle çok adımlı e-posta veya içerik kampanyasıdır.
- Lead Qualification – Potansiyel Müşteri Nitelendirme: Bir lead’in bütçe, ihtiyaç, yetki ve zamanlama açısından satışa uygun olup olmadığını değerlendirmektir.
- Lead Scoring – Potansiyel Müşteri Puanlama: Lead’lere demografik uyumlarına ve davranışlarına göre puan vererek satış önceliği belirlemektir.
- Predictive Lead Scoring – Tahmine Dayalı Lead Puanlama: Geçmiş satış verilerinden öğrenen modellerle hangi lead’lerin dönüşme ihtimalinin yüksek olduğunu tahmin eden puanlama yöntemidir.
- Marketing Qualified Lead (MQL) – Pazarlama Nitelikli Lead: Pazarlama faaliyetleriyle ilgi göstermiş ama henüz satış görüşmesine hazır olmayan potansiyel müşteridir.
- Sales Qualified Lead (SQL) – Satış Nitelikli Lead: Satın alma niyetini açıkça göstermiş, satış ekibinin iletişime geçmesi gereken potansiyel müşteridir.
- Progressive Profiling – Aşamalı Profilleme: Kullanıcıdan tüm bilgileri bir kerede istemek yerine her etkileşimde birkaç yeni bilgi toplayarak profili zamanla tamamlamaktır.
- Form Abandonment – Form Terk Etme: Kullanıcının bir formu doldurmaya başlayıp göndermeden ayrılmasıdır. Uzun ve karmaşık formlarda sık görülür.
- Re-engagement – Yeniden Etkileşim: Uzun süredir etkileşime girmeyen abone veya müşterileri geri kazanmaya yönelik kampanyalardır.
- Account-Based Marketing (ABM) – Hesap Bazlı Pazarlama: B2B’de belirli hedef şirketleri seçip her birine özel içerik ve kampanyalar hazırlayan stratejidir.
9. Web Analitiği ve Ölçümleme Terimleri
Ölçümleme, dijital pazarlamanın en büyük avantajıdır. Bu bölümdeki kavramlar Google Analytics 4, reklam panelleri ve davranış analizi araçlarında sık karşınıza çıkar.
- Web Analytics – Web Analitiği: Web sitesi trafiğini ve kullanıcı davranışlarını toplama, ölçme ve yorumlama sürecidir.
- Google Analytics 4 (GA4): Google’ın etkinlik tabanlı ölçüm modeline dayanan analiz aracıdır. Eski Universal Analytics, Temmuz 2023’te veri işlemeyi durdurdu.
- Google Tag Manager (GTM) – Google Etiket Yöneticisi: Analiz, reklam ve dönüşüm kodlarını siteye kod düzenlemeden ekleyip yönetmeyi sağlayan ücretsiz araçtır.
- Conversion – Dönüşüm: Ziyaretçinin satın alma, form gönderme, arama yapma gibi hedeflenen bir eylemi tamamlamasıdır.
- Conversion Rate (CR) – Dönüşüm Oranı: Dönüşüm sayısının ziyaret veya kullanıcı sayısına oranıdır.
- Micro-Conversion – Mikro Dönüşüm: Ana hedefe giden yoldaki küçük adımlardır: bültene kayıt, ürünü sepete ekleme, broşür indirme gibi.
- Macro-Conversion – Makro Dönüşüm: Satın alma veya teklif talebi gibi işletme için asıl değeri olan dönüşümdür.
- Conversion Funnel – Dönüşüm Hunisi: Kullanıcının ilk temastan hedef eyleme kadar geçtiği aşamaları ve her aşamadaki kaybı gösteren modeldir.
- Conversion Path – Dönüşüm Yolu: Kullanıcının dönüşümden önce etkileşime girdiği kanal ve sayfaların sırasıdır.
- Conversion Pixel – Dönüşüm Pikseli: Reklamdan gelen kullanıcının dönüşüm yapıp yapmadığını reklam platformuna bildiren izleme kodudur.
- Pixel Tracking – Piksel Takibi: Meta Pikseli gibi kodlarla ziyaretçi davranışlarının izlenmesidir. Tarayıcı kısıtlamaları nedeniyle sunucu taraflı çözümlerle (Conversions API gibi) desteklenmesi önerilir.
- Event Tracking / Event-Based Tracking – Etkinlik Takibi: Tıklama, video izleme, dosya indirme ve kaydırma gibi belirli kullanıcı eylemlerinin ölçülmesidir. GA4’te tüm ölçüm etkinlik temellidir.
- Click Tracking – Tıklama Takibi: Belirli buton ve bağlantıların ne kadar tıklandığını izlemektir.
- Custom Metrics – Özel Metrikler: İşletmenin kendine özgü hedeflerine göre tanımlanan ölçümlerdir.
- Key Performance Indicator (KPI) – Temel Performans Göstergesi: Bir hedefe ne ölçüde ulaşıldığını gösteren ana metriktir. Ayrıntılar için KPI nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Unique Visitors / Users – Tekil Ziyaretçi (Kullanıcı): Belirli bir dönemde siteyi ziyaret eden farklı kişi sayısıdır.
- Return Visitor – Geri Gelen Ziyaretçi: Siteyi daha önce ziyaret etmiş ve tekrar gelen kullanıcıdır.
- Visitor Recency – Ziyaret Yakınlığı: Kullanıcının son ziyaretinin üzerinden ne kadar zaman geçtiğini gösterir.
- Visitor Frequency – Ziyaret Sıklığı: Kullanıcının belirli bir sürede siteyi kaç kez ziyaret ettiğidir.
- Bounce Rate – Hemen Çıkma Oranı: GA4’te etkileşimli olmayan oturumların oranıdır; yani 10 saniyeden kısa süren, dönüşüm içermeyen ve tek sayfa görüntülemeyle kalan oturumlar. Eski Universal Analytics’te tek sayfalık oturumlar olarak hesaplanıyordu.
- Engagement Rate (GA4) – Etkileşim Oranı: GA4’te etkileşimli oturumların toplam oturumlara oranıdır; hemen çıkma oranının tersidir.
- Session Duration / Visit Duration – Oturum (Ziyaret) Süresi: Kullanıcının bir oturumda sitede geçirdiği süredir.
- Time on Page – Sayfada Geçirilen Süre: Kullanıcının belirli bir sayfada geçirdiği ortalama süredir.
- Scroll Depth / Scroll Tracking – Kaydırma Derinliği / Kaydırma Takibi: Kullanıcının sayfanın ne kadarını aşağı kaydırarak gördüğünü ölçer.
- Click Path / Clickstream – Tıklama Yolu / Tıklama Akışı: Kullanıcının sitede sırasıyla hangi sayfalara gittiğini gösteren gezinme verisidir.
- User Flow – Kullanıcı Akışı: Kullanıcıların site içindeki yollarını görsel olarak gösteren rapordur.
- Heatmap – Isı Haritası: Kullanıcıların sayfada en çok tıkladığı, baktığı veya kaydırdığı alanları renklerle gösteren analiz yöntemidir. Microsoft Clarity ve Hotjar gibi araçlarla oluşturulur.
- Session Replay – Oturum Kaydı: Kullanıcı oturumlarının anonim olarak kaydedilip fare hareketleri ve tıklamalarıyla yeniden izlenmesidir.
- Referral Traffic – Yönlendirme Trafiği: Başka web sitelerindeki bağlantılardan gelen ziyaretçilerdir.
- Acquisition Channel – Edinme Kanalı: Kullanıcının siteye ilk geldiği kanaldır: organik arama, ücretli arama, sosyal medya, e-posta, doğrudan gibi.
- UTM Parameters – UTM Parametreleri: Bağlantıların sonuna eklenen ve trafiğin kaynağını, mecrasını ve kampanyasını analitik araçlarına bildiren etiketlerdir.
- Real-Time Analytics – Gerçek Zamanlı Analitik: Sitedeki anlık kullanıcı sayısını ve etkinlikleri gösteren raporlardır.
- End-to-End Analytics – Uçtan Uca Analitik: Reklam tıklamasından satış ve tekrar satın almaya kadar tüm süreci tek görünümde ölçen yaklaşımdır.
- Omnichannel Analytics – Çok Kanallı Analitik: Web, uygulama, mağaza ve çağrı merkezi gibi kanallardaki verileri birlikte analiz etmektir.
- Behavioral Analysis / Behavioral Analytics – Davranış Analizi: Kullanıcıların sitede ve uygulamada nasıl davrandığını inceleyerek iyileştirme fırsatları bulmaktır.
- Cohort Analysis – Kohort Analizi: Aynı dönemde kazanılan veya aynı özelliği taşıyan kullanıcı gruplarının zaman içindeki davranışlarının karşılaştırılmasıdır.
- Behavioral Cohorts – Davranışsal Kohortlar: Belirli bir eylemi aynı dönemde gerçekleştiren kullanıcı gruplarıdır.
- Data Visualization – Veri Görselleştirme: Verilerin grafik, tablo ve panolarla anlaşılır biçimde sunulmasıdır. Looker Studio bu iş için sık kullanılan ücretsiz bir araçtır.
- Split Testing / A/B Testing – A/B Testi: Bir sayfanın, reklamın veya e-postanın iki sürümünü farklı kullanıcılara gösterip hangisinin daha iyi sonuç verdiğini ölçmektir.
- Multivariate Testing – Çok Değişkenli Test: Birden fazla öğenin farklı kombinasyonlarını aynı anda test ederek en etkili bileşimi bulma yöntemidir. Anlamlı sonuç için yüksek trafik gerektirir.
- Exit Intent – Çıkış Niyeti: Kullanıcının sayfadan ayrılmak üzere olduğunu fare hareketinden algılayıp ona bir teklif veya mesaj gösteren tekniktir.
10. Atıflandırma (Attribution) Terimleri
Bir müşteri satın almadan önce çoğu zaman birden fazla reklam, içerik ve kanalla temas eder. Atıflandırma, dönüşümün değerini bu temas noktaları arasında nasıl paylaştıracağınızı belirler.
- Attribution – Atıflandırma: Dönüşüme giden yolda her temas noktasının katkısını belirleme yöntemidir.
- Attribution Model – Atıf Modeli: Dönüşüm değerinin temas noktalarına hangi kurala göre dağıtılacağını belirleyen modeldir.
- Last-Click / Last-Interaction Attribution – Son Tıklama Atfı: Dönüşüm değerinin tamamını dönüşümden önceki son tıklamaya veren modeldir.
- First-Click Attribution – İlk Tıklama Atfı: Dönüşüm değerinin tamamını ilk temas noktasına veren modeldir.
- Linear Attribution – Doğrusal Atıf: Değeri tüm temas noktalarına eşit dağıtan modeldir.
- Time Decay Attribution – Zaman Azalmalı Atıf: Dönüşüme zamanca yakın temas noktalarına daha fazla değer veren modeldir.
- Weighted / Position-Based Attribution – Ağırlıklı (Konuma Dayalı) Atıf: Temas noktalarına önceden belirlenen farklı ağırlıklar verir; örneğin ilk ve son temasa daha fazla pay ayırır.
- Multi-Touch Attribution – Çoklu Temas Atfı: Değeri birden fazla temas noktası arasında paylaştıran modellerin genel adıdır.
- Data-Driven Attribution – Veriye Dayalı Atıf: Hesabınızın gerçek dönüşüm verilerinden öğrenerek her temas noktasının katkısını hesaplayan modeldir. Google, 2023’te ilk tıklama, doğrusal, zaman azalmalı ve konuma dayalı modelleri Google Ads ve GA4’ten kaldırdı; bugün veriye dayalı model ve son tıklama kullanılıyor.
- Attribution Window / Lookback Window – Atıf Penceresi / Geriye Dönük Pencere: Bir reklam etkileşiminin dönüşüme katkı sağlamış sayılacağı en uzun süredir (örneğin tıklamadan sonraki 30 gün).
11. Müşteri Metrikleri ve Müşteri Deneyimi Terimleri
- Revenue – Gelir: Satışlardan veya reklam gelirinden elde edilen toplam tutardır.
- Return On Investment (ROI) – Yatırım Getirisi: Bir yatırımdan elde edilen net kazancın yatırım maliyetine oranıdır. Pazarlamada kâr marjını da hesaba kattığı için ROAS’tan daha kapsamlıdır.
- Customer Acquisition Cost (CAC) – Müşteri Edinme Maliyeti: Yeni bir müşteri kazanmak için harcanan toplam pazarlama ve satış maliyetinin kazanılan müşteri sayısına bölünmesiyle bulunur.
- Customer Lifetime Value (CLV, CLTV veya LTV) – Müşteri Yaşam Boyu Değeri: Bir müşterinin markayla ilişkisi boyunca getirmesi beklenen toplam gelir veya kârdır. CAC ile birlikte değerlendirildiğinde müşteri kazanımına ne kadar harcanabileceğini gösterir.
- Average Order Value (AOV) – Ortalama Sipariş Değeri: Toplam gelirin sipariş sayısına bölünmesiyle bulunur.
- Purchase Frequency – Satın Alma Sıklığı: Müşterilerin belirli bir dönemde ortalama kaç kez alışveriş yaptığıdır.
- Retention Rate / Customer Retention – Elde Tutma Oranı / Müşteri Tutma: Mevcut müşterilerin belirli bir süre sonunda hâlâ müşteri olarak kalma oranı ve bu oranı artırmaya yönelik çalışmalardır.
- User Retention – Kullanıcı Tutma: Uygulama veya platform kullanıcılarının belirli bir süre sonra kullanmaya devam etme oranıdır.
- Churn Rate – Müşteri Kayıp Oranı: Belirli bir dönemde hizmeti veya aboneliği bırakan müşterilerin oranıdır.
- Customer Churn Prediction – Müşteri Kaybı Tahmini: Hangi müşterilerin ayrılma riski taşıdığını veriye dayalı modellerle öngörmektir.
- Customer Satisfaction Score (CSAT) – Müşteri Memnuniyeti Puanı: Müşterilere belirli bir deneyimden ne kadar memnun kaldıklarının sorulmasıyla ölçülen puandır.
- Net Promoter Score (NPS) – Net Tavsiye Skoru: “Bizi bir arkadaşınıza tavsiye etme olasılığınız nedir?” sorusuna 0-10 arası verilen yanıtlara göre hesaplanan sadakat göstergesidir.
- Customer Effort Score (CES) – Müşteri Çaba Skoru: Müşterinin bir işlemi (iade, destek talebi gibi) tamamlamak için ne kadar çaba harcadığını ölçer.
- Customer Feedback – Müşteri Geri Bildirimi: Müşterilerin ürün ve hizmetle ilgili görüş, şikâyet ve önerileridir.
- Voice of Customer (VoC) – Müşterinin Sesi: Anket, yorum, destek kayıtları ve görüşmelerden müşteri beklentilerini sistemli biçimde toplama ve analiz etme sürecidir.
- Customer Journey – Müşteri Yolculuğu: Müşterinin markayı ilk duymasından satın alma ve sonrasına kadar geçtiği tüm adımlardır.
- Customer Journey Mapping – Müşteri Yolculuğu Haritalama: Bu adımları, temas noktalarını ve müşterinin her aşamadaki duygu ve ihtiyaçlarını görselleştirme çalışmasıdır.
- Customer Journey Analytics – Müşteri Yolculuğu Analitiği: Yolculuğun her adımındaki davranışları verilerle analiz ederek kopma noktalarını bulmaktır.
- Customer Lifecycle – Müşteri Yaşam Döngüsü: Farkındalık, edinme, aktivasyon, elde tutma ve tavsiye gibi müşteri ilişkisinin aşamalarıdır.
- Customer Onboarding – Müşteri Karşılama (Oryantasyon): Yeni müşterinin ürünü veya hizmeti kolayca kullanmaya başlaması için yürütülen süreçtir.
- Omnichannel Experience / Marketing – Bütünleşik Kanal Deneyimi: Müşterinin tüm kanallarda kesintisiz ve tutarlı bir deneyim yaşamasını hedefleyen yaklaşımdır. Ayrıntılar için omnichannel marketing nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Sentiment Analysis – Duygu Analizi: Yorum ve paylaşımlardaki duygunun olumlu, olumsuz veya nötr olarak sınıflandırılmasıdır. Ayrıntılar için duygu analizi nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
- Sentiment Score – Duygu Puanı: Duygu analizinin sonucunda içeriğe veya markaya verilen sayısal puandır.
- Social Proof – Sosyal Kanıt: Diğer kullanıcıların yorumları, puanları ve tercihleri aracılığıyla güven oluşturmadır.
12. Veri, Gizlilik ve Hedefleme Terimleri
Çerez kısıtlamaları ve veri koruma düzenlemeleri, markaların veri toplama ve hedefleme biçimini önemli ölçüde değiştirdi. Bu bölümdeki terimler reklam ve analitik kararlarının temelini oluşturur.
- Zero-Party Data – Sıfırıncı Taraf Verisi: Kullanıcının anket, tercih formu veya quiz gibi yollarla bilerek ve isteyerek markayla paylaştığı veridir.
- First-Party Data – Birinci Taraf Verisi: Markanın kendi web sitesi, uygulaması, CRM’i ve satış kanallarından doğrudan topladığı veridir. Gizlilik dönemindeki en değerli veri türüdür.
- Second-Party Data – İkinci Taraf Verisi: Başka bir şirketin kendi topladığı birinci taraf verisinin, anlaşma yoluyla doğrudan sizinle paylaşılmasıdır.
- Third-Party Data – Üçüncü Taraf Verisi: Kullanıcılarla doğrudan ilişkisi olmayan veri sağlayıcılarının farklı kaynaklardan derleyip sattığı veridir.
- Data Minimization – Veri Minimizasyonu: Yalnızca amaç için gerçekten gerekli olan kişisel veriyi toplama ilkesidir. KVKK ve GDPR’ın temel ilkelerinden biridir.
- Personal Data Protection (KVKK) – Kişisel Verilerin Korunması: Türkiye’de 6698 sayılı Kanun ile düzenlenen, kişisel verilerin işlenmesi ve korunmasına ilişkin kurallardır.
- GDPR Compliance – GDPR Uyumu: Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü’ne uygunluktur. AB’deki kişilere hizmet veren Türk şirketlerini de ilgilendirebilir.
- CCPA Compliance – CCPA Uyumu: ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki tüketici gizliliği yasasına uygunluktur.
- Consent Mode – İzin Modu: Google etiketlerinin, kullanıcının çerez onayı durumuna göre davranışını ayarlamasını sağlayan özelliktir. Ayrıntılar için Google Consent Mode nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Customer Data Platform (CDP) – Müşteri Veri Platformu: Farklı kanallardan gelen müşteri verilerini tek bir müşteri profilinde birleştiren yazılımdır. Ayrıntılar için CDP nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
- Data Management Platform (DMP) – Veri Yönetim Platformu: Ağırlıklı olarak anonim ve çerez tabanlı kitle verilerini reklam hedeflemesi için toplayan ve segmentlere ayıran platformdur.
- Data Clean Room – Veri Temiz Odası: İki veya daha fazla tarafın ham kişisel verileri birbirine göstermeden ortak analiz yapabildiği güvenli ortamdır.
- Data Lake – Veri Gölü: Yapılandırılmış ve yapılandırılmamış ham verilerin büyük hacimde saklandığı depodur.
- Data Warehouse – Veri Ambarı: Analiz ve raporlama için temizlenmiş ve düzenlenmiş verilerin saklandığı depodur.
- Data Mining – Veri Madenciliği: Büyük veri setlerinde gizli örüntüleri, ilişkileri ve eğilimleri bulma sürecidir.
- Data Enrichment – Veri Zenginleştirme: Mevcut müşteri kayıtlarını sektör, şirket büyüklüğü veya ilgi alanı gibi ek bilgilerle tamamlamaktır.
- Data-Driven Marketing – Veriye Dayalı Pazarlama: Pazarlama kararlarının sezgi yerine ölçülebilir verilere dayandırılmasıdır.
- Predictive Analytics – Tahmine Dayalı Analitik: Geçmiş verilerden yola çıkarak gelecekteki davranışları ve sonuçları istatistiksel modellerle tahmin etmektir.
- Predictive Marketing – Tahmine Dayalı Pazarlama: Tahmine dayalı analitik sonuçlarını kampanya, teklif ve içerik kararlarında kullanmaktır.
- Digital Footprint – Dijital Ayak İzi: Bir kişinin internette bıraktığı arama, paylaşım, ziyaret ve etkileşim izlerinin toplamıdır.
- Cross-Device Tracking – Cihazlar Arası Takip: Aynı kişinin telefon, bilgisayar ve tablet gibi farklı cihazlardaki etkileşimlerini ilişkilendirmektir. Genellikle oturum açma verisiyle yapılır.
- Multi-Device Usage – Çoklu Cihaz Kullanımı: Kullanıcıların aynı süreçte birden fazla cihaz kullanmasıdır.
- Customer Segmentation / Audience Segmentation – Müşteri / Kitle Segmentasyonu: Müşterileri veya hedef kitleyi ortak özelliklerine göre gruplara ayırmaktır.
- Demographic Segmentation – Demografik Segmentasyon: Yaş, cinsiyet, gelir, eğitim gibi özelliklere göre yapılan gruplandırmadır.
- Behavioral Segmentation – Davranışsal Segmentasyon: Satın alma geçmişi, site kullanımı ve etkileşim gibi davranışlara göre yapılan gruplandırmadır.
- Audience Clustering – Kitle Kümeleme: Algoritmalarla benzer özellikteki kullanıcıları otomatik olarak kümelere ayırmaktır.
- Customer Profiling – Müşteri Profilleme: Müşteri verilerinden tipik müşteri profilleri ve personalar oluşturmaktır.
- Audience Targeting – Kitle Hedefleme: Reklamların demografi, ilgi alanı, davranış veya müşteri listelerine göre belirli kitlelere gösterilmesidir.
- Custom Audiences – Özel Hedef Kitleler: Müşteri listeleri, site ziyaretçileri veya uygulama kullanıcıları gibi kendi verilerinizle oluşturduğunuz kitlelerdir. Terim özellikle Meta reklamlarında kullanılır.
- Lookalike Audience / Lookalike Modeling – Benzer Kitle / Benzer Kitle Modelleme: Mevcut müşterilerinize benzeyen yeni kişileri bulmak için platformun oluşturduğu kitlelerdir. Google Ads’te benzer kitleler 2023’te kaldırıldı ve yerini optimize edilmiş hedefleme gibi otomatik özellikler aldı; Meta’da benzer kitleler hâlâ kullanılabiliyor.
- Demographic Targeting – Demografik Hedefleme: Reklamın yaş, cinsiyet, ebeveynlik durumu gibi demografik kriterlere göre gösterilmesidir.
- Behavioral Targeting – Davranışsal Hedefleme: Kullanıcıların çevrim içi davranışlarına göre reklam göstermektir.
- Contextual Marketing / Targeting – Bağlamsal Pazarlama / Hedefleme: Reklamı kullanıcı verisine değil, içinde bulunduğu sayfanın veya içeriğin konusuna göre göstermektir. Gizlilik dostu bir yöntem olduğu için yeniden önem kazanmıştır.
- Geo-Targeting / Geo-Location Targeting – Coğrafi Hedefleme: Reklamları ülke, şehir, ilçe veya belirli bir yarıçap gibi coğrafi kriterlere göre göstermektir.
- Hyperlocal Targeting – Hiperlokal Hedefleme: Bir mahalle veya mağaza çevresi gibi çok dar coğrafi alanları hedeflemektir.
- Geo-Fencing – Coğrafi Çit: Belirli bir alanın etrafına sanal sınır çizip bu alana giren kullanıcılara reklam veya bildirim göstermektir.
- Geo-Conquesting – Rakip Konum Hedeflemesi: Rakip mağaza veya işletmelerin çevresindeki kullanıcıları hedefleyen reklam stratejisidir.
- Remarketing / Retargeting – Yeniden Pazarlama / Yeniden Hedefleme: Sitenizi ziyaret etmiş veya markanızla etkileşime girmiş kişilere tekrar reklam göstermektir. Google “remarketing”, Meta ve diğer platformlar daha çok “retargeting” ifadesini kullanır.
- Behavioral Retargeting – Davranışsal Yeniden Hedefleme: Kullanıcının sitede yaptığı belirli eylemlere (ürün görüntüleme, sepete ekleme) göre ona özel reklam göstermektir.
- Dynamic Remarketing – Dinamik Yeniden Pazarlama: Kullanıcıya daha önce incelediği ürünlerin veya benzerlerinin otomatik olarak gösterildiği yeniden pazarlama türüdür.
- Personalization – Kişiselleştirme: İçerik, öneri ve tekliflerin kullanıcının özelliklerine ve davranışlarına göre uyarlanmasıdır.
- Hyper-Personalization / Real-Time Personalization – Üst Düzey / Gerçek Zamanlı Kişiselleştirme: Anlık davranış verileri ve yapay zekâ ile her kullanıcıya o anda en uygun içeriği göstermektir.
- Ad Personalization – Reklam Kişiselleştirme: Reklamların kullanıcının ilgi alanlarına göre uyarlanmasıdır. Kullanıcılar Google ve Meta hesap ayarlarından bunu sınırlayabilir.
- Content Personalization Engine – İçerik Kişiselleştirme Motoru: Kullanıcıya hangi içeriğin gösterileceğine otomatik karar veren yazılım altyapısıdır.
13. Marka ve Strateji Terimleri
- Branding – Markalaşma: Bir markanın kimliğini, değerlerini ve algısını oluşturma ve yönetme sürecidir.
- Brand Awareness – Marka Bilinirliği: Hedef kitlenin markayı ne ölçüde tanıdığı ve hatırladığıdır.
- Brand Recall – Marka Hatırlanırlığı: Tüketicinin bir kategori söylendiğinde markayı yardımsız hatırlayabilmesidir.
- Brand Perception – Marka Algısı: Tüketicilerin marka hakkındaki genel izlenim ve düşünceleridir.
- Brand Equity – Marka Değeri: Markanın adının ürüne kattığı ek değerdir; tüketicinin aynı ürün için o markaya daha fazla ödemeye razı olması bunun göstergesidir.
- Brand Loyalty – Marka Sadakati: Tüketicinin alternatiflere rağmen aynı markayı tekrar tekrar tercih etmesidir. Ayrıntılar için marka sadakati nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Brand Affinity – Marka Yakınlığı: Tüketicinin markayla paylaştığı değerler nedeniyle hissettiği duygusal bağdır.
- Brand Consistency – Marka Tutarlılığı: Markanın tüm kanallarda aynı görsel kimliği, ses tonunu ve mesajı korumasıdır.
- Brand Lift – Marka Etkisi Artışı: Bir kampanyanın marka bilinirliği, hatırlanırlık veya satın alma niyeti üzerindeki ölçülebilir etkisidir. Google ve Meta anket tabanlı marka etkisi çalışmaları sunar.
- Ad Recall – Reklam Hatırlanırlığı: Kullanıcıların bir reklamı gördükten sonra ne ölçüde hatırladığını ölçer.
- Emotional Engagement – Duygusal Bağlılık: Kullanıcının bir içerik veya markayla kurduğu duygusal bağın gücüdür.
- Co-branding – Ortak Markalama: İki markanın birlikte ürün veya kampanya geliştirmesidir.
- Cross Marketing – Çapraz Pazarlama: Birbirini tamamlayan farklı markaların veya ürünlerin ortak tanıtım yapmasıdır.
- Barter – Takas: Para yerine ürün veya hizmet karşılığında yapılan iş birliğidir; örneğin ürün karşılığında influencer paylaşımı.
- Earned Media – Kazanılmış Medya: Haberler, kullanıcı yorumları ve paylaşımlar gibi ödeme yapmadan elde edilen görünürlüktür.
- Owned Media – Sahip Olunan Medya: Web sitesi, blog, e-posta listesi ve sosyal medya hesapları gibi markanın kendi kontrolündeki kanallardır.
- Paid Media – Ücretli Medya: Reklam ve sponsorluk gibi ödeme yapılarak kullanılan medya alanlarıdır.
- SWOT Analysis – SWOT Analizi: İşletmenin güçlü yönlerini (Strengths), zayıf yönlerini (Weaknesses), fırsatlarını (Opportunities) ve tehditlerini (Threats) değerlendiren analiz yöntemidir.
- First-Mover Advantage – İlk Hamle Avantajı: Pazara ilk giren markanın bilinirlik, müşteri tabanı ve konum açısından elde edebileceği avantajdır.
- Digital Transformation – Dijital Dönüşüm: İş süreçlerinin, müşteri deneyiminin ve iş modelinin dijital teknolojilerle yeniden yapılandırılmasıdır.
- B2B (Business to Business) – İşletmeden İşletmeye: Şirketler arasında yapılan ticarettir.
- B2C (Business to Consumer) – İşletmeden Tüketiciye: Şirketin doğrudan son tüketiciye satış yaptığı ticaret modelidir.
- Affiliate Marketing – Satış Ortaklığı Pazarlaması: Yayıncıların veya içerik üreticilerinin bir markanın ürününü tanıtıp kendi bağlantılarıyla gelen satışlardan komisyon kazandığı modeldir.
- Affiliate Link – Satış Ortaklığı Bağlantısı: Satış ortağına özel takip kodu içeren ve komisyon hesaplamasında kullanılan bağlantıdır.
14. E-Ticaret ve Satış Terimleri
- Sales Funnel – Satış Hunisi: Potansiyel müşterinin farkındalıktan satın almaya kadar geçtiği aşamaları gösteren modeldir. Ayrıntılar için satış hunisi nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Cross-Selling – Çapraz Satış: Müşteriye satın aldığı ürünü tamamlayan başka ürünler önermektir; örneğin telefonla birlikte kılıf.
- Upselling – Üst Satış: Müşteriye ilgilendiği ürünün daha gelişmiş veya daha yüksek değerli bir sürümünü önermektir.
- Abandoned Cart Recovery – Terk Edilen Sepeti Kurtarma: Sepete ürün ekleyip satın almadan ayrılan kullanıcıları e-posta, bildirim veya reklamla geri getirme çalışmalarıdır.
- Product Recommendation Engine – Ürün Öneri Motoru: Kullanıcının davranışlarına ve benzer müşterilerin tercihlerine göre otomatik ürün önerileri sunan sistemdir.
- AR Shopping – Artırılmış Gerçeklik ile Alışveriş: Kullanıcıların mobilya veya aksesuar gibi ürünleri kamera aracılığıyla kendi ortamlarında sanal olarak görebildiği alışveriş deneyimidir.
- Virtual Try-On – Sanal Deneme: Gözlük, kıyafet veya makyaj gibi ürünlerin kullanıcının görüntüsü üzerinde sanal olarak denenmesini sağlayan teknolojidir.
- Merchant Center: Ürün bilgilerinizi Google Alışveriş ve ücretsiz ürün listelemelerinde göstermek için kullanılan Google aracıdır.
- Product Feed – Ürün Feed’i: Ürünlerin başlık, fiyat, stok, görsel gibi bilgilerini reklam ve pazaryeri platformlarına aktaran yapılandırılmış veri dosyasıdır.
15. Yapay Zekâ ve Yeni Nesil Arama Terimleri
Yapay zekâ, son yıllarda dijital pazarlamanın neredeyse her alanına girdi. Aşağıdaki terimler özellikle 2024 sonrasında sık duyulmaya başladı.
- AI Overviews – Yapay Zekâ Genel Bakışları: Google’ın bazı aramalarda sonuçların üstünde, birden fazla kaynaktan derlediği yapay zekâ özetini gösterdiği özelliktir.
- GEO (Generative Engine Optimization) – Üretken Motor Optimizasyonu: İçeriklerin ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Google’ın yapay zekâ özetleri gibi üretken arama deneyimlerinde kaynak olarak gösterilmesine yönelik çalışmalardır.
- E-E-A-T – Deneyim, Uzmanlık, Yetkinlik, Güvenilirlik: Google’ın kalite değerlendirme yönergelerinde içerik kalitesini değerlendirmek için kullandığı çerçevedir.
- Large Language Model (LLM) – Büyük Dil Modeli: Büyük miktarda metinle eğitilmiş, metin üretebilen ve anlayabilen yapay zekâ modelidir.
- Prompt – İstem: Bir yapay zekâ aracına verilen talimat veya sorudur. İyi yazılmış istemler daha kullanışlı sonuç verir.
- Chatbot ve AI Agent – Sohbet Botu ve Yapay Zekâ Ajanı: Sohbet botları soruları yanıtlar; yapay zekâ ajanları ise belirli görevleri birden fazla adımda kendi başına yürütebilen sistemlerdir.
Bu Terimleri Pratikte Nasıl Kullanmalısınız?
Sözlükteki her terimi ezberlemenize gerek yok. Önce işletmenizin hedefine en yakın grubu öğrenmek daha verimlidir:
- Satış odaklı bir e-ticaret siteniz varsa: Dönüşüm oranı, ROAS, ortalama sipariş değeri, terk edilen sepet ve dinamik yeniden pazarlama ile başlayın.
- Hizmet işletmesiyseniz: Lead, CPL, açılış sayfası, CTA ve yerel SEO kavramlarına odaklanın.
- Marka bilinirliği hedefliyorsanız: Erişim, sıklık, CPM, marka etkisi ve etkileşim oranını takip edin.
- B2B satış yapıyorsanız: MQL, SQL, lead puanlama ve hesap bazlı pazarlama terimlerini öğrenin.
Ajansınızdan veya ekibinizden gelen raporlarda bilmediğiniz bir terimle karşılaştığınızda bu sayfaya dönebilirsiniz. Gezgin Ajans olarak dijital pazarlama danışmanlığı hizmetimizde bu metrikleri işletmenizin hedeflerine göre seçiyor ve raporları anlaşılır bir dille sunuyoruz. Arama görünürlüğünüzü artırmak istiyorsanız kurumsal SEO danışmanlığı hizmetimizi de inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Dijital pazarlamaya yeni başlayan biri önce hangi terimleri öğrenmeli?
SEO, SEM, CTR, CPC, dönüşüm, dönüşüm oranı, ROAS ve KPI ile başlamak en pratik yoldur. Bu kavramlar hem reklam panellerinde hem ajans raporlarında en sık karşınıza çıkacak terimlerdir.
ROI ile ROAS arasındaki fark nedir?
ROAS yalnızca reklamdan elde edilen gelirin reklam harcamasına oranıdır. ROI ise ürün maliyeti, operasyon giderleri gibi tüm maliyetleri hesaba katarak net kârlılığı gösterir.
Remarketing ile retargeting aynı şey mi?
Günlük kullanımda büyük ölçüde aynı anlama gelir: markanızla daha önce etkileşime giren kişilere tekrar ulaşmak. Google “remarketing” ifadesini, Meta ve diğer platformlar çoğunlukla “retargeting” ifadesini kullanır.
Hemen çıkma oranı GA4’te neden farklı hesaplanıyor?
GA4, etkileşim odaklı bir ölçüm modeli kullanır. 10 saniyeden uzun süren, dönüşüm içeren veya iki ve daha fazla sayfa görüntülenen oturumlar etkileşimli sayılır; hemen çıkma oranı ise etkileşimli olmayan oturumların oranıdır.
Bu sözlük ne sıklıkla güncelleniyor?
Dijital pazarlama araçları ve terimleri sık değiştiği için sözlüğü düzenli olarak gözden geçiriyoruz. Adı değişen veya kaldırılan araçları (örneğin Universal Analytics, Mobil Uyumluluk Testi ve TrueView adı) ilgili maddelerde belirtiyoruz.


